«ارزش عاطفی»؛ ساده و تماشایی/ شما جوابی برای این سوال‌ها دارید؟

به گزارش فیلم نت نیوز، فیلم سینمایی «ارزش عاطفی» (Sentimental Value) محصولی تازه از سینمای نروژ به‌ کارگردانی یواکیم تری‌یر و از جمله فیلم‌های قابل توجه در سال میلادی ۲۰۲۵ بود که توانست نظرات مثبت بسیاری را از سوی منتقدان و مخاطبان به سمت خود جلب کند. در این اثر سینمایی، بازیگرانی همچون استلان اسکاشگورد، رناته رینس‌وه و ال فانینگ، به‌ ایفای نقش پرداخته‌اند.

فیلم «ارزش عاطفی» در ساده‌ترین و کوتاه‌ترین توصیف، درباره ارتباط میان انسان‌ها در روزگار معاصر است. پدری که مدت‌ها از دخترانش دور بوده است، به بهانه ساخت فیلمی درباره خانواده‌اش، دوباره به جمع خانوادگی آن‌ها بازمی‌گردد. این نزدیک شدن و حضور پدر در جمع دختران و اعضای جدید خانواده، مسائلی را در ارتباط با گذشته شخصیت‌های فیلم، برای مخاطب افشا می‌کند.

فیلم «ارزش عاطفی» در داستان و روایت، از زیاده‌گویی‌های رایج در تولیدات سال‌های اخیر سینما، به‌ ویژه آثاری که در ۲ الی سه سال اخیر تولید شده است، اجتناب می‌ورزد. داستان ۲ خطی فیلم بسیار ساده است، اما این جزییات روابط است که مخاطب را شگفت‌زده می‌کند و فیلم را به یک اثر دیدنی و تماشایی تبدیل کرده است.

تئاتر در قاب فیلم «ارزش عاطفی»

نورا با بازی رناته رینس‌وه بازیگر تئاتر است و به این بهانه، پای هنر نمایش هم به فیلم باز می‌شود. این موضوع یک نکته قابل توجه دارد و آن تصویری است که فیلم، از دنیای تئاتر و بازیگرانش به مخاطبان خود عرضه می‌کند؛ تصویری که معمولا از بازی بازیگران تئاتر، در ذهن مخاطبانی که زیاد به تماشای نمایش‌ ننشسته‌اند شکل گرفته، با اغراق و مبالغه همراه است. این تصور در میان برخی از مخاطبان سینمای ایران هم رایج است که اگر نوع بازی یک بازیگر با تصنع و اغراق آمیخته شده باشد، بازی‌اش تئاتری محسوب می‌شود.

بازی نورا، چه زمانی که روی صحنه تئاتر است، چه زمانی که زندگی عادی خودش را سپری می‌کند و حتی زمانی که مقابل دوربین فیلم پدرش قرار می‌‌گیرد، کاملا واقع‌گرایانه است و هیچ نشانه‌ای از تصنع و اغراق در آن دیده نمی‌شود.

نورا به‌ عنوان دختری که هم در رابطه احساسی با شریک عاطفی‌اش و هم در ارتباط با پدرش، با چالش‌ها و مشکلات زیادی برخورد کرده، کاملا باورپذیر به‌ تصویر کشیده شده است.

ردپای آنتون چخوف در «ارزش عاطفی»

فیلمنامه فیلم «ارزش عاطفی»، از منظر شخصیت‌پردازی و روابطی که میان کاراکترها برقرار می‌شود، شباهت‌هایی با نمایشنامه‌های آنتون چخوف دارد. ارتباط فیلم با دنیای داستانی و شخصیت‌های آثار چخوف به همین‌جا منتهی نمی‌شود و طی نمایشی که نورا با بازی رناته رینس‌وه بازی می‌کند، پای نمایشنامه «مرغ دریایی» (the seagull) چخوف هم به داستان فیلم باز می‌شود.

انتخاب این نمایشنامه مهم تاریخ ادبیات نمایشی، برای سکانس‌هایی که فعالیت تئاتری نورا به‌ عنوان بازیگر به‌ تصویر کشیده می‌شود بی‌علت نیست. در آثار چخوف، شخصیت‌هایی هستند که نقش مهمی را در سیر داستانی اثر ایفا می‌کنند، آن‌ها با انتخاب‌هایی که در مراحل چالش‌برانگیز زندگی خود می‌گیرند، مخاطب اثر را غافل‌گیر می‌کنند.

چخوف در نمایشنامه «مرغ دریایی»، سردی‌ها و تیرگی‌های دنیایی را که در آن زیست می‌کنیم منکر نمی‌شود، اما در عین‌حال، این عقیده را هم بیان می‌کند که زندگی به‌ رغم تمامی این ناملایمات، همچنان مقوله‌ای با شکوه و بی‌نظیر است؛ چراکه همواره شعله‌هایی از عشق و محبت در وجود آدمی زنده می‌ماند و آتش آن خاموش شدنی نیست. این‌جاست که می‌توان گفت خالقان اثر، هوشمندی ویژه‌ای را هم در انتخاب این متن برای اقتباس داستانی و هم استفاده در صحنه‌های تئاتری فیلم داشته‌اند.

ارزش عاطفی با زیرنویس فارسی در فیلم‌نت

دوری از دام کلیشه‌ها

فیلم «ارزش عاطفی» با وجود پیروی از یک طرح داستانی ساده، خود را در دام تکرار آنچه‌ که در آثار سینمایی و تلویزیونی مشابه دیده‌ایم، گرفتار نمی‌کند. تصویر شخصیت پدر در فیلم «ارزش عاطفی» که استلان اسکاشگورد نقش آن را ایفا می‌کند، با شمایل کلیشه‌ای که در فیلم‌های مشابه که دیده‌ایم بسیار متفاوت است. برخی از شخصیت‌ها با وجود اینکه از ویژگی‌ها و خصلت‌های منفی برخوردار هستند، اما تک‌بعدی و تکراری معرفی نمی‌شوند به‌ عنوان مثال، شخصیت پدر، کسی است که دخترانش را در سن حساسی ترک کرده است، اما قرار نیست که او را در قامت یک فرد سنگدل و بی‌رحمی ببینیم که هیچ بویی از عشق و انسانیت نبرده است.

فیلم روی نقطه‌ای می‌ایستد و پرسش‌هایی را مطرح می‌کند که پاسخ به آن‌ها در عین چالش‌برانگیز بودن، می‌تواند مساله اثر باشد. فارغ از اتفاق‌ها و رخدادهایی که در گذشته، میان اعضای این خانواده رقم خورده است، الان چه کاری باید انجام داد؟ چه تصمیمی به نفع شرایط فعلی این آدم‌‌هاست؟ آیا دختران به جبران آنچه که در گذشته تجربه کرده‌اند، باید راه خودشان را از پدر جدا کنند و حضورش را در زندگی‌شان نادیده بگیرند؟

پاسخ فیلم به پرسش‌هایی که مطرح شد این است: جدا از تمام تجربه‌های تلخ و سختی که با آدم‌های مهم زندگی‌مان داشته‌‌ایم، همچنان بندها و نقاط اتصالی میان ما و آن آدم‌ها برقرار است که ما را برای اعطای شانس مجدد برای برقراری ارتباط با آن‌ها و حتی شاید بخشیدن‌شان، سوق می‌دهد. این امر چرا باید برای ما به‌ عنوان مخاطبان اثر جالب توجه باشد؟ شاید پاسخ این پرسش را بتوان در حفره‌های ارتباطی و فراز و نشیب‌های روابط انسانی‌مان در زیست روزمره خود پیدا کنیم.

تدوین هم در فیلم «ارزش عاطفی» به مثابه ابزار ویژه‌ای در روایت داستان عمل می‌کند. این عملکرد در بخش‌هایی از فیلم مشخص می‌شود که مخاطبان از دل داستان زندگی نورا، وارد صحنه تئاتر و یا فیلمی که کاراکتر پدر آن را کارگردانی کرده است می‌شوند.

در واقع تدوین کمک می‌کند تا جابه‌جایی موقعیت‌ها و فضاها، همان‌ طور که در فیلمنامه طراحی شده است و نقش مهمی را ایفا می‌کند، در قاب تصویر به‌ نمایش گذاشته شود.

فیلم «ارزش عاطفی» ما را به‌ عنوان مخاطبان اثر با ویژگی‌ها، کشکمکش‌ها و همچنین زوایای پنهانی از شخصیت خودمان روبه‌رو می‌‌سازد که ممکن است از حافظه‌مان دور شده باشند. آدم‌ها و کاراکترهای فیلم، با اینکه در جغرافیای دیگری از جهان با فرهنگی متفاوت زندگی می‌کنند، اما گویی برای ما آشنا و حتی نزدیک به خود ما هستند و به همین علت است که شاید بتوان گفت که «ارزش عاطفی» یکی از مهم‌ترین تولیدات سینمای جهان در سال میلادی ۲۰۲۵ است.

فرصت تماشای «ارزش عاطفی» را از دست ندهید.

عماد متین