پس از مرگ رابرت دووال از عوامل فیلم «پدرخوانده» تنها کمتر از انگشتان دو دست، چهره زنده وجود دارد که در این مطلب با همه این افراد آشنا میشویم.
به گزارش فیلمنت نیوز، سال ۲۰۲۳ نشریه اسلشفیلم درباره بازیگرهای در قید حیات گروه بازیگری شاهکار «پدرخوانده» (The Godfather) اثر فرانسیس فورد کوپولا مقالهای نوشت که با این جملات آغاز شده بود: بسیاری از مردم، «پدرخوانده» شاهکار مافیایی کوپولا را به عنوان بزرگترین فیلم آمریکایی ۵۰ سال (نیم قرن) گذشته میشناسند، آن افراد اما دیگر نمیتوانند این ادعا را مطرح کنند، البته دلیل این اتفاق این نیست که «پدرخوانده» صلابت هنری خود یا اثرگذاری نوآوریهای سینماییاش را از دست داده باشد، بلکه دلیل آن فقط به یک نکته ساده برمیگردد اینکه «پدرخوانده» دیگر متعلق به نیم قرن اخیر نیست!
این فیلم به سال ۱۹۲۲ یعنی پنج سال قبل از آمدن صدا به سینما، نزدیکتر است تا به زمانه ما و این فاصله به لطف گذر اجتنابناپذیر زمان، بیشتر و بیشتر نیز خواهد شد. به واسطه همین گذر زمان، اغلب عوامل اساسی «پدرخوانده» در این بیش از نیم قرن از دنیا رفتهاند، از جمله ماریو پوزو، نویسنده رمان و همکار فیلمنامه نویس کوپولا در این اثر، گوردون ویلیس مدیر فیلمبرداری فیلم که خالق تصاویر تاریک و خاص «پدرخوانده» است و به شاهزاده تاریکی مشهور بود یا نینو روتا که بسیاری بخش مهمی از مانایی فیلم را در ذهن مخاطب متعلق به موسیقی جاودانه او میدانند و همچنین بسیاری از بازیگران فیلم، از مرگ نابهنگام جان کازال بازیگر نقش فردو پسر دوم خانواده کورلئونه در سال ۱۹۷۸ گرفته تا مارلون براندو ستاره بی همتای هالیوود یا جیمز کان که سال ۲۰۲۲ در پنجاهمین سال فیلم از دنیا رفت.
نکته غم انگیز اینکه با گذشت تنها سه سال از انتشار مقاله مذکور در نشریه اسلشفیلم، دو چهره مهم دیگر «پدرخوانده» یعنی دایان کیتون و به تازگی رابرت دووال نیز از دنیا رفتند تا تعداد بازماندگان این شاهکار بی همتای سینمای آمریکا کم و کمتر شود. حالا در این مطلب به تمام عوامل زنده فیلم «پدرخوانده» چه در میان عوامل پشت دوربین و چه در بین بازیگرها نگاهی انداختهایم. نکته ناراحتکننده اینکه اکثریت عوامل کوچک و بزرگ فیلم دیگر زنده نیستند و نکته خوشحالکننده اینکه مهمترین و کلیدیترین چهره فیلم یعنی فرانسیس فورد کوپولا جزو همان حلقه کوچک بازماندگان «پدرخوانده» است.
طبق بررسی من، پس از مرگ رابرت دووال از عوامل فیلم «پدرخوانده» که مجموعه بسیار بزرگی را هم دربرمیگیرد تنها کمتر از انگشتان دو دست، چهره زنده وجود دارد که از قضا مهمترین فرد در ساخت این شاهکار، یعنی فرانسیس کوپولا یکی از آن کمتر از ۱۰ چهره باقی مانده از «پدرخوانده» است. کوپولا در حال حاضر ۸۶ ساله است.
از فرانسیس کوپولا به عنوان یکی از چهرههای کلیدی هالیوود نو و یکی از مهمترین فیلمسازان تاریخ سینما یاد میکنند. خالق «پدرخوانده» در دهه ۶۰ میلادی به عنوان فیلمنامه نویس کار خود را در هالیوود آغاز کرد و در انتهای همان دهه اولین فیلم بلند سینمایی خود را با نام «مردمان باران» ساخت. بعد از کسب اسکار بهترین فیلمنامه مشترک با ادموند اچ نورث، فیلم «پدرخوانده» را در مقام کارگردان و فیلمنامه نویس مشترک ساخت؛ فیلمی که انقلابی در ژانر گنگستری پدید آورد.
کوپولا در دهه هفتاد دو بار با فیلم های «مکالمه» و «اینک آخرالزمان» نخل طلایی کن را دریافت کرد. در «پدرخوانده ۲» توانست برنده سه جایزه اسکار بهترین فیلم، بهترین کارگردانی و بهترین فیلمنامه (به صورت مشترک با ماریو پوزو) شود.
فیلمهای کوپولا از دهه ۸۰ به بعد چندان مورد ستایش منتقدان قرار نگرفت. او نیز هیچگاه تلاش نکرد تا به سبک فیلمهای خود در دهه ۷۰ میلادی برگردد. آخرین فیلم کوپولا تا به امروز پروژه قمارگونه «مگالوپلیس» بود که در گیشه و نزد منتقدان با شکست سختی مواجه شد.
آل پاچینو
اگر امروز بعد از بیش از نیم قرن به «پدرخوانده» و سازندگان آن نگاهی بیندازیم احتمالا از آل پاچینو بعد از مارلون براندو به عنوان مشهورترین چهره فیلم یاد میشود. پاچینو در «پدرخوانده» نقش مایکل کوچکترین پسر خانواده کورلئونه را بازی کرد نقشی که از همان ابتدا به واسطه تاثیر زیادش در داستان، خواهان و متقاضی پرشماری داشت و استودیوی پارامونت نیز برای انتخاب بازیگر آن وسواس زیادی به خرج داد.
همواره گفته میشود که پاچینو از همان ابتدا گزینه مورد نظر کوپولا بوده است با این حال مدیران پارامونت تمایل چندانی برای سپردن این نقش به پاچینوی کم نام و نشان نداشتند؛ پاچینویی که تنها یک جایزه تونی برده بود و یک نقش آفرینی جدی سینمایی بیشتر نداشت. مدیران استودیو برای مثال قد کوتاه پاچینو را ایراد مهمی میدانستند و میخواستند این نقش را به بازیگران دیگری چون داستین هافمن، مارتین شین، دین استوکول و جیمز کان بسپرند. جیمز کان و مارتین شین برای نقش به صورت آزمایشی جلوی دوربین هم رفتند. نقش مایکل کورلئونه به برت رینولدز هم پیشنهاد شد، اما براندو که از رینولدز دل پُری داشت تهدید کرد که اگر رینولدز به فیلم بیاید او از کار خارج میشود، جک نیکلسون نیز نقش را رد کرد و…بسیاری از اتفاقات باعث شد تا نقش سرانجام به پاچینو برسد و او نیز با این فیلم به شهرتی عالمگیر رسید.
آل پاچینو در ادامه طی سه سال با چند انتخاب نقش دقیق و حساب شده، موفقیت «پدرخوانده» را تداوم بخشید تا به عنوان یک بازیگر بزرگ در سینمای آمریکا شناخته شود؛ بازیگری که امروز در ۸۵ سالگی به عنوان یکی از اسطورههای زنده سینما شناخته میشود.
تالیا شایر
سومین چهره فیلم «پدرخوانده» که در حال حاضر در قید حیات است تالیا رُز کوپولا، خواهر فرانسیس فورد کوپولاست که در فیلم «پدرخوانده» در نقش تنها دختر ویتو کورلئونه (کانی) و خواهر سانی و مایکل و فردو ظاهر شد. تالیا رُز کوپولا که اکنون ۷۹ ساله است به واسطه ازدواج با دیوید شایر آهنگساز سینما فامیلی خود را به شایر تغییر داد با این حال عمده شهرت او همچنان به واسطه بازی در فیلم برادرش فرانسیس فورد کوپولا است.
باید اذعان کرد تالیا شایر به عنوان ایفاگر نقش دختر دون ویتو کورلئونه، چندان در سینما موفق ظاهر نشد، گرچه نقش شایر در دو قسمت بعدی «پدرخوانده» افزایش پیدا کرد و بازیهای او در این سه گانه صرف نظر از نسبت فامیلی با خالق اثر بسیار تحسین برانگیز است یا همینطور نقش آفرینی برجستهاش در نسخه اول «راکی» که او را تا مرز جایزه اسکار بازیگری هم پیش برد. با این حال زندگی سینمایی شایر به عنوان یکی اعضای خانواده کورلئونه چندان پرفروغ نبود. تالیا شایر در ۱۵ سال اخیر تنها در پنج پروژه بازی کرده است که «مگالوپلیس» ساخته کوپولا یکی از آنهاست.
جیانی روسو
روسو بازیگر نهچندان شناخته شده ۸۲ ساله آمریکایی یکی دیگر از عوامل زنده فیلم «پدرخوانده» است. روسو در این فیلم در نقش کارلو ریزی داماد خانواده کورلئونه و همسر کانی (با بازی تالیا شایر) ظاهر شد. روسو با وجود نقش کوتاهی که در «پدرخوانده» داشت در چندتا از نمادینترین لحظات فیلم حضور دارد؛ از سکانس درگیری با سانی در خیابان تا لحظه گفتگوی انتهایی فیلم با مایکل و همینطور سکانس مشهور موسوم به سلام کارلو.
جیانی روسو در قسمت دوم «پدرخوانده» در سکانس پایانی که یک فلاشبک است نیز ظاهر شد تا جزو بازیگرهایی باشد که تنها در دو قسمت اول این فیلم حضور دارند مانند رابرت دووال و جیمز کان. جیانی روسو نتوانست بعدها از موفقیت «پدرخوانده» در سینما بهره ببرد. او در سالهای بعد ادعا کرد در نوجوانی به عنوان پادو و همکار فرانک کاستلو گنگستر مشهور در برخی کارهای تبهکارانه فعالیت داشته است، اما این کار را به واسطه خطرناک بودن رها و به هنر سینما راه پیدا کرد.
روسو در ادامه زندگی با یک اتفاق ناخوشایند درگیر شد: او در دهه ۸۰ میلادی، مردی را در داخل یک کلوب شبانه در لاس وگاس به قتل رساند. روسو گویا در دفاع از خود و در یک میانجیگری در دعوا در آن کلوب، یک تبعه ۳۰ ساله کوبایی را به قتل رساند و البته دادستانی این قتل او را موجه اعلام کرد و روسو به زندگی عادی برگشت. روسو بعدها در سال ۲۰۱۹، خاطرات خود را با عنوان «پدرخوانده هالیوود: زندگی من در فیلمها و مافیا» منتشر کرد.
دین تاوولاریس
تاوولاریس در حال حاضر در کنار فرانسیس کوپولا، شاخصترین چهره زنده «پدرخوانده» در پشت دوربین است. تاوولاریس ۹۳ ساله به عنوان طراح صحنه فیلم پدرخوانده شناخته میشود. اولین کار مهم تاوولاریس در سینما به فیلم «بانی و کلاید» برمیگردد فیلمی که پیش از «پدرخوانده» نقش مهمی در ژانر گنگستری ایفا کرد. همکاری کوپولا و تاوولاریس بعد از نسخه اول «پدرخوانده» در قسمت دوم و سوم این فیلم و همینطور فیلمهای «مکالمه»، «اینک آخرالزمان» و «ماهی جنگی» ادامه پیدا کرد.
جان مارتینو
مارتینو در «پدرخوانده» نقش بسیار کوتاهی دارد، شاید در هر فیلم دیگر این میزان نقش آفرینی به چشم نیاید بااین حال «پدرخوانده» هر فیلمی نیست، همین حضور کوتاه مارتینو در نقش پولی چهره او را برای همیشه در ذهن دوستداران این فیلم ثبت کرده است. پولی یکی از پادوهای خانواده کورلئونه بود که به جرم خیانت در سکانس موسوم به «اسلحه رو بنداز، شیرینی رو بردار» کارش در فیلم به پایان میرسد. پولی کسی بود که در ماجرای ترور ناکام ویتو کورلئونه مورد سوءظن سانی قرار گرفته بود. جان مارتینو پس از «پدرخوانده» بلافاصله در چند فیلم گنگستری ایفای نقش کرد بااین حال برای یک بازیگر جدی شدن بخت با او یار نبود. مارتینو در حال حاضر ۸۸ ساله است.
سیمونتا استفانلی
آخرین چهره در قید حیات «پدرخوانده» جوانترین آنهاست. سیمونتا استفانلی دختر زیبای سیسیلی که دل مایکل را در تبعید ربود سیمونتا استفانلی در حال حاضر ۷۱ ساله است او که در نقش آپولونیا ظاهر شده بود بعدها مدعی شد بسیاری از پیشنهادهای هالیوودی را در ادامه زندگی سینماییاش رد کرد و دلیل آن را هم جلوگیری از کلیشه شدن و رد کردن صحنههای برهنگی عنوان کرد. استفانلی در یک مصاحبه در دهه ۹۰ میلادی گفت: آنها چیزی بیش از نمایش بدن از من نمیخواستند…من از انجام کارهای بسیار زیادی در طول حرفه کاریام امتناع کردم. سیمونتا استفانلی در ایتالیا اما حرفه خود را ادامه داد. بازی در «سه برادر» فرانچسکو رُزی در کنار همسر آیندهاش میکله پلاچیدو احتمالا مهمترین دستاورد استفانلی بعد از «پدرخوانده» است. در پایان اشاره کنم در گروه بازیگرها، افرادی چون سوفیا کوپولا دختر فرانسیس فورد کوپولا در نقش فرزند نوزاد کارلو و کانی یا آنتونیو گوناریس بازیگر کودک نقش آنتونی کورلئونه پسر مایکل کورلئونه نیز به عنوان چهرههای زنده فیلم حضور دارند که از اشاره جدی به آنها صرف نظر شده است بااین حال به یقین میتوان گفت هیچکدام از عوامل اصلی پشت صحنه پدرخوانده از تهیه کننده تا تدوینگر و آهنگساز و فیلمبردار و طراح لباس و… و بازیگرهایی که اسمشان در تیتراژ ذکر شده دیگر زنده نیستند البته خوشحال میشوم اگر کسی اعتقاد دارد در این مطلب نامی از قلم افتاده، در بخش نظرات به آن اشاره کند.
