رابرت پتینسون جسورانهترین انتخاب تاریخ جیمز باند/ او بتمن بود!
به گزارش فیلمنتنیوز، مردی که روزی خونآشام عاشقپیشه بود و بعد شوالیه تاریک گاتهام شد، حالا شماره ۰۰۷ را به نام خود ثبت کرده است! ماجرا از این قرارست که رابرت پتینسون رسما جانشین دانیل کریگ در نقش جیمز باند شد و دنی ویلنوو کارگردان فیلم بعدی است.
قاعده همیشگی ۰۰۷ این بود که نقش، بازیگر را میساخت و نه برعکس. شان کانری پیش از «دکتر نو» چهرهای شناختهشده در سطح جهانی نبود و جیمز باند او را به ستارهای بینالمللی تبدیل کرد. جرج لازنبی تنها یک فیلم بازی کرد و بعد از آن هرگز به آن جایگاه نزدیک نشد. راجر مور و تیموتی دالتون هم، با همه تفاوتهایشان، در حافظهٔ عمومی بیش از هر چیز با همین نقش شناخته میشوند ولی رابرت پتینسون کاری کرده است که در بیش از شش دهه تاریخ این مجموعه تقریبا سابقه ندارد: پیش از آنکه جیمز باند شود، چند قهرمان محبوب سینما را بازی کرده بود.
سرنوشت پس از جیمز باند هم همیشه برای بازیگران درخشان نبود. کانری بعدها توانست با «نجاتناپذیران» اسکار بگیرد و تصویرش را از جاسوس بریتانیایی جدا کند، اما بسیاری از جانشینان او مدتها زیر سایه کتوشلوار و تپانچه والتر ماندهاند. این نقش هم افتخار است، هم به اصطلاح سینماییها تایپکستشدن و کمتر بازیگری از آن بیخسارت بیرون آمده است. این امر در بازیگری یعنی بازیگر بهدلیل موفقیت در ایفای یک نقش یا برخورداری از ویژگیهای ظاهری و شخصیتی خاص، مدام برای نقشهای مشابه انتخاب شود. در نتیجه، دامنه نقشهایی که به او پیشنهاد میشود محدود شده و ممکن است فرصت تجربه شخصیتهای متفاوت را از دست بدهد.

حالا پتینسون از جهت دیگری وارد ماجرا میشود. او پیش از آنکه به ۰۰۷ برسد، با «هری پاتر و جام آتش» در نقش سدریک دیگوری دیده شده بود و با «گرگومیش» و شخصیت ادوارد کالن به یکی از پرطرفدارترین چهرههای نسل خودش و ایفاگری یک نقش ماندگار در تاریخ سینمای فانتزی تبدیل شد. معمولا چنین شهرتی بازیگر را در قالبی تکراری گرفتار میکند، اما او همینجا مسیرش را عوض کرد و از دنیای رمانهای نوجوانان بهسرعت فاصله گرفت. «زمان خوب»، «فانوس دریایی» و «تنت» نشان دادند که بازیگری متفاوتتر از آن چهرهٔ نوجوانپسند است و با یک بازیگر کارکشته طرف هستیم.
بعدتر نوبت بروس وین رسید. در «بتمن» او نقش یکی از مهمترین قهرمانان فرهنگ آمریکایی را بازی کرد و حالا نقش یکی از مهمترین قهرمانان فرهنگ بریتانیا را میگیرد. تقریبا هیچ بازیگری در یک نسل، هم نمادی آمریکایی و هم نمادی بریتانیایی را بازی نکرده است. شاید تنها مقایسه منطقی هریسون فورد باشد که هم هان سولو بود و هم ایندیانا جونز، اما فورد این نقشها را در دو دهه متفاوت بازی کرد در حالی که پتینسون هر ۲ را در فاصلهای کوتاه و در یک دوره کاری فشرده گرفته است. اگر بخواهیم با شوخی ادامه بدهیم، باید گفت دور بعدی ظاهرا باید نوبت گودزیلا باشد، قهرمان بزرگ ژاپنیها. البته این فقط یک مزاح است، اما نکته مهمی پشت همین مزاح کاربران وجود دارد: پتینسون دیگر نه فقط بازیگر یک فیلم، که حامل چند اسطوره فرهنگ عامه در دنیا است. این وزن را کمتر بازیگری با خود حمل میکند و کمتر کسی هم میتواند از زیرش سالم بیرون بیاید.
سال ۲۰۲۶ نشان داد او این وزن را خوب میشناسد. او در «اودیسه» کریستوفر نولان حضور داشت، در «درام» با فضایی کاملا متفاوت دیده شد و در «تلماسه: بخش سوم» هم، که در آستانه اکران است، با ویلنوو همکاری کرده است. همین ترکیب، یعنی تکیه بر کارگردانان مهم و پرهیز از حرکت در یک مسیر مطمئن، او را از بسیاری همنسلانش جدا میکند. در همین سال، در کنار این پروژههای بزرگ، سراغ کارهای مستقلتر هم رفته بود.
درخشش او اغراقآمیز هم نیست. بهندرت پیش آمده است که بازیگری در یک سال، هم کار نولان داشته باشد، هم ویلنوو، هم پروژهای مستقل و در پایان همان سال کلیدیترین نقش مردانه سینمای جاسوسی را هم بگیرد. با این حال این سخن را باید با احتیاط گفت: هنوز فیلمی با جیمز باندِ او ساخته نشده و قضاوت درباره اجرا زود است.
قوانین نانوشته انتخاب جیمز باند هم تفاوت انتخاب پتینسون با سایر بازیگران این جاسوس انگلیسی را روشن میکند. تا امروز ۶ بازیگر در سری اصلی این نقش را بازی کردهاند و هیچکدام آمریکایی نبودهاند: کانری اسکاتلندی، لازنبی استرالیایی، برازنان ایرلندی، دالتون ولزی و مور و کریگ انگلیسی.
سن آغاز کار هم معمولا بین سی تا چهلوپنج سال بوده است: لازنبی حدود ۳۰، کانری ۳۲، کریگ ۳۸، دالتون ۴۱، برازنان ۴۲ و مور ۴۵ ساله. پتینسون، انگلیسی و چهلساله، دقیقا در همین دایره میگنجد. قاعده دیگر تعهد بلندمدت است: مور هفت فیلم در دوازده سال بازی کرد و کریگ پنج فیلم در پانزده سال، اما سنت دیرینه این انتخابها، چهرههایی بود که شهرتشان به خود جیمز باند گره میخورد و پتینسون همین قاعده را میشکند.
۶ سیمای مامور ۰۰۷؛ مروری بر کارنامه میراثداران پیشین

پیش از آنکه قرعه به نام رابرت پتینسون بیفتد، ۶ بازیگر در سری رسمی شرکت ایون پروداکشنز ردای این جاسوس بریتانیایی را بر تن کردند؛ میراثی که با شان کانری اسکاتلندی بین سالهای ۱۹۶۲ تا ۱۹۷۱ (و بازگشت مقطعی او در سال ۱۹۸۳) در شش فیلم رسمی آغاز شد و شالوده و پرستیژ این اسطوره سینمایی را برای دههها تثبیت کرد.
پس از او جرج لازنبی استرالیایی در سال ۱۹۶۹ تنها با یک فیلم («در خدمت سرویس مخفی ملکه») طعم ۰۰۷ بودن را چشید و بهسرعت کنار رفت تا نوبت به راجر مور برسد؛ بازیگری که از ۱۹۷۳ تا ۱۹۸۵ با هفت فیلم، طنز و لحنی سبکسرانهتر به این دنیا بخشید و طولانیترین دوره حضور متوالی را به ثبت رساند. در اواخر دهه هشتاد، تیموتی دالتون از ۱۹۸۷ تا ۱۹۸۹ در دو فیلم چهرهای عبوستر، تاریکتر و وفادار به کتابهای ایان فلمینگ خلق کرد که شاید برای زمانهاش جلوتر از انتظار بود.
پیرس برازنان در دوران احیای پس از جنگ سرد بین ۱۹۹۵ تا ۲۰۰۲ در چهار فیلم، ترکیب ظرافت کانری و شوخطبعی مور را زنده کرد و سرانجام دنیل کریگ از ۲۰۰۶ تا ۲۰۲۱ در پنج اثر، سیمایی عضلانی، آسیبپذیر، زخمخورده و واقعگرایانه از باند مدرن ترسیم کرد؛ کارنامهای متنوع از سبکها که نشان میدهد عبور از این پیشینه و ماندگار شدن در دل آن، چه آزمون هولناکی برای پتینسون خواهد بود.
جدا از همه موارد، پرسش اصلی تغییر نکرده است: آیا نقشی که زمانی بازیگر را میساخت، حالا میتواند بازیگری را که پیش از آن ساخته شده، تحمل کند؟ پتینسون به این پرسش یک پاسخ نوین میدهد. او اولین جیمز باندی است که ستاره شده و بعد به ۰۰۷ رسیده است، نه برعکس. اگر موفق شود، تعریف این نقش از این پس عوض خواهد شد؛ اگر نشود، دستکم سینما یکی از جذابترین آزمایشهای تاریخش را دیده است.
آرش پارساپور




