«پیشمرگ»؛ پرتره‌ای از یک قهرمان

به گزارش فیلم نت نیوز، در سال‌های اخیر تولید فیلم‌هایی که بر پایه یک شخصیت واقعی شکل گرفته باشد، روند رو به رشدی داشته و جایی در بین تولیدات سالانه برای خود دست و پا کرده‌ است. فیلم سینمایی «پیشمرگ» به کارگردانی علی غفاری یکی از آن‌ها است که نوروز امسال روی پرده رفت و به تازگی در فهرست سینما آنلاین پلتفرم فیلم‌نت گنجانده شده و در اختیار مخاطبان قرار گرفته است.

در اواخر دهه هشتاد، علی غفاری فیلمی با نام «استرداد» ساخت و روانه اکران کرد که در آن نگاهی به یک موضوع تاریخی در نیمه دهه بیست شمسی داشت. در طراحی قصه و ساختار فیلمنامه آن، تاکید زیادی روی وجوه معمایی آن صورت گرفته بود و طرح توطئه یکی از ویژگی‌های آن به حساب می‌آمد.

او از همین فرمول در ساخت فیلم «تیرانداز» هم بهره گرفت و فیلم قابل قبولی ساخت. غفاری در «پیشمرگ» نیز همین مسیر را رفته است و با تکیه بر شخصیتی به نام سعید قهاری ماجرای پیچیده‌ای را روایت می‌کند. سکانس آغازین فیلم هم در روزهای ملتهب مرداد سال پنجاه‌وهشت در پاوه می‌گذرد که یک کاشت اطلاعات مناسب در آن انجام می‌شود؛ جایی که سعید قهاری جوان، فرمانده خشن و خون‌ریز کومله‌ها را در هاله‌ای از ابهام می‌بیند. سعید قهاری به عنوان قهرمان فیلم در همین سکانس تا حدود زیادی معرفی شده است و در سکانس خواستگاری‌اش از دختر جوان کرد، بخش دیگری از آن آشکار می‌شود.

سعید قهاری یک قهرمان کنشمند

کنشمندی قهاری را می‌توان وجه بارز وی به حساب آورد که حتی کار را به تمرد از دستور می‌کشاند؛ موضوعی که غفاری به خوبی از آن در راستای خلق قهرمان و همذات‌پنداری تماشاگر با او بهره گرفته است. هرچند که استفاده زیاد از کلیشه‌ها، فراز و فرودهایی به این شخصیت بخشیده و آن را دچار نوسان کرده است.

از طرف دیگر در فیلم‌هایی از این جنس، ضدقهرمان نقشی کلیدی در پیشبرد قصه دارد و باید همپای قهرمان در مسیر دیگر حرکت کند. عبدالله بژماری این نقش را در «پیشمرگ» ایفا کرده است و در قطب شر روبه‌روی قهاری قرار می‌گیرد. نوع نگاه غفاری به شخصیت‌پردازی با استناد به فیلم‌های قبلی‌اش و  نیز همین فیلم، نگاهی کاملا هالیوودی با چاشنی اغراق است. بژماری دقیقا از همین نقطه آسیب دیده است و هر چه فیلم پیشتر می‌رود، این موضوع پررنگ‌تر می‌شود.

پیشمرگ فقط در فیلم نت

پیشمرگ و حادثه پردازی در پرده آخر

دزدیده شدن هلکوپتر ارتش به دست حزب کومله و گروگان گرفته شدن ۲ خلبان آن، نقطه عطف خوبی برای پرده نخست فیلمنامه به حساب می‌آید که تماشاگر را مشتاق تماشای ادامه آن می‌کند. ورود سعید قهاری به ماجرا و تلاش جانانه‌اش برای حل ماجرا، قصه را گسترش داده است و موانعی هم بر سر راه قهرمان به وجود می‌آورد ولی مهم‌ترین مانع که کلیشه‌ای از کار در آمده است، نماینده دولت با بازی همیشگی بهرام ابراهیمی است که دلیل ایستادنش روبه‌روی قهاری به عنوان یک مقام عالی رتبه نظامی کاملا گنگ به نظر می‌رسد! این دسته تیپ‌ها به فیلمنامه «پیشمرگ» آسیب زده است و ارزش افزوده‌ای هم برای آن ندارند.

بخش مهمی از نیمه میانی فیلم به ماجراهای شکل‌گرفته درباره ربوده شدن هلکوپتر گذشته است و اندک گره‌هایی هم با رنگ و بوی توطئه و شک به آن زده می‌شود. داستانکی هم که با محوریت روژان، دختر یکی از سران سابق کومله، شکل گرفته و به تنه اصلی فیلمنامه می‌چسبد، چندان خوب از کار درنیامده است و در حد یک انتقام‌گیری شخصی باقی می‌ماند.

غفاری در پرده پایانی فیلم، کاملا روی حادثه‌پردازی متمرکز شده است و به سمت یک اکشن هالیوودی پیش می‌رود، آن هم با استفاده از پلان‌های خردشده و ضرباهنگ بالا و موسیقی‌ای که روی تصویر سوار است؛ به لحاظ فنی، سکانس‌های فوق، سروشکل خوبی داشته است و هیجان خوبی هم به فیلم تزریق می‌کند.

مهدی نصرتی و یک سعید قهاری درخشان

یکی از نقاط قوت فیلم که روی برخی ضعف‌های آن را پوشانده است، بازی به اندازه و درست مهدی نصرتی در نقش سعید قهاری است. او به واسطه درک درست نقش، موفق به نمایش فرازونشیب‌های برش‌هایی از زندگی این شهید شده و چند لحظه درخشان را به نمایش گذاشته است. نصرتی که به واسطه سال‌ها کار در تئاتر، بیان پخته‌ای هم دارد، جزو بازیگرانی است که برای ایفای نقش‌هایی از این دست انتخابی فوق‌العاده به حساب می‌آید.

در آخر اینکه، «پیشمرگ» می‌توانست بهتر از این‌ها از کار درآید و در رده فیلم‌هایی با محوریت فرماندهان شهید جنگ، جایگاه مناسب‌تری را به خود اختصاص دهد ولی در حال حاضر هم فیلمی تماشایی است.

محمد جلیلوند