«زندگی گالیله» و زمینی که همچنان می‌چرخد!

به گزارش فیلم‌نت نیوز، نمایشنامه «گالیله» با ترجمه حمید سمندریان یکی از شاخص‌ترین آثار برلوت برشت است که مخاطبان عادی تئاتر نیز او را با تکنیک فاصله‌گذاری می‌شناسند. زنده یاد حمید سمندریان که علاقه فوق‌العاده ‌ای به اجرای این نمایشنامه داشت و آن را وصیتنامه هنری خود می‌نامید، درنهایت موفق به اجرای آن نشد و سرانجام این نمایشنامه ۲ سال پیش در سالن اصلی تئاتر شهر روی صحنه رفت و در حال حاضر فیلم تئاتر «زندگی گالیله» به کارگردانی شهاب‌الدین حسین پور از طریق پلتفرم فیلم‌نت اکران آنلاین شده است.

گالیله، ونیز و معلم فقیر!

در پرده اول نمایش که بیست دقیقه‌ای هم طول می‌کشد، معرفی شخصیت اصلی به خوبی صورت گرفته و شخصیت‌های مکملی همچون آندره‌آ شاگرد کم سن و سال گالیله و مادرش خانم سارتی معرفی می‌شوند که دومی زن مورد علاقه گالیله نیز محسوب می‌شود. همچنین روی وضعیت نامناسب مالی گالیله مانور داده شده و شوخی‌های تلخی هم حول محور آن شکل می‌گیرد که نمونه آن را در بدهی به شیرفروش می‌بینیم! همچنین از خلال دیالوگ‌های گالیله، اشاره‌ای به ماجرای تلخ کوپرنیک می‌شود و نور روی بخشی از لایه‌های درونی گالیله و دشمنی‌اش با کشیش‌ها می‌افتد.

آن چیزی که به نمایشنامه برشت سروشکل متفاوتی داده، نگاه واقع‌گرایانه او به قهرمان خود است که نمونه‌ای از آن را در همین پرده می‌بینیم؛ جایی که گالیله با کمک عدسی‌های محدب، تلسکوپی اختراع کرده و بابت آن پول خوبی هم می‌گیرد در حالی که پیش از او هلندی‌ها آن را اختراع کرده و گالیله با زیرکی تمام آن را به اسم خود ثبت کرده است و می‌فروشد!

گالیله، فلورانس و جهان تازه

گالیله‌ای که برشت ترسیم کرده است، جاه طلبی‌های زیادی دارد که سرانجام او را از ونیز به فلورانس می‌رساند؛ جایی که او می‌تواند سروسامانی به وضع زندگی خود داده و روی فرضیه معروفش کار کند. تغییر تدریجی قهرمان در مقابله با موانع مختلف، نقطه عطف این بخش به حساب می‌آید که روی رابطه ‌ش با آندره‌آ و مادرش و نیز دختر خود تاثیر می‌گذارد. شیوع طاعون در ایتالیا، دیگر نقطه عطف نمایش به حساب می‌آید که گالیله و خانواده‌اش از آن جان سالم به در می‌برند.

در این پرده، شخصیت‌های بیشتری وارد نمایش شده و خرده داستان‌هایی را خلق می کنند که مهمترین آنها عشق شکل گرفته میان پسر جوان ثروتمند و دختر گالیله است که این داستانک در پرده‌های بعدی پررنگ‌تر هم می‌شود. در حقیقت، عشق تم غالب نمایشنامه است که روی گالیله نیز به عنوان قهرمان تاثیر گذاشته و چالشی بزرگ را به وجود می‌آورد.

زندگی گالیله در تئاتر آنلاین فیلم نت

تفتیش عقاید و اثبات حقیقت

آن چیزی که گالیله را از کوپرنیک متمایز کرده، محافظه‌کاری و در عین حال زیرکی او است که در دادگاه تفتیش عقاید ادعای خود بابت گردش زمین را پس گرفته و مسیر تازه‌ای را پی می‌گیرد؛ تغییر رویه‌ای که ابتدا به مذاق تماشاگران خوش نمی‌آید، اما در پرده پایانی نقطه عطف مهمی را کلید می‌زند.

داستانک مربوط به دختر گالیله هم در پرده‌های پایانی به اوج رسیده و تاثیر عمیقی روی شخصیت یاد شده می‌گذارد؛ آن قدر عمیق که او را در برابر گالیله قرار داده است و به طرف کشیش‌های قدرتمند می‌برد. یکی از ویژگی های یک نمایش جذاب و به یادماندنی، پایان بندی است که «زندگی گالیله» از این حیث وضعیت کاملا مناسبی دارد و این جایی است که سرانجام قهرمان نمایش به قلب تاریکی زده و در نبردی سهمگین و طولانی به پیروزی می‌رسد.

برگ برنده‌ای به نام طراحی صحنه و دکور در «زندگی گالیه»

در نمایشنامه‌ایی از این جنس که با تاریخ سروکار دارند، صحنه و دکور از اهمیت زیادی برخوردارند و یکی از عوامل موفقیت یا شکست کار به حساب می آیند. حسین پور در مقام کارگردان به خوبی از این عنصر سود جسته و با استفاده از سِن وسیع سالن اصلی تئاتر شهر که عمق خوبی دارد، میزانسن‌های خود را اجرا می‌کند؛ میزانسن های ساده و مینیمالی که کاملا در خدمت عناصر دراماتیک نمایشنامه بوده و بازیگر نیز کاملا با آن ارتباط برقرار می‌کند، برای مثال می‌توان به صحنه آرایی پرده نخست اشاره کرد که از سادگی چشم‌نوازی برخوردار است.

«زندگی گالیله» و بازیگرانی خلاق

فرهاد آئیش پس از ایفای نقش سقراط در نمایشی به همین نام، این بار در نقش دانشمندی رفته که وجوه نمایشی فراوان دارد. آئیش برای باورپذیری گالیله و شکافتن پوسته نقش، به سمت نوعی رندی و زیرکی شیرین رفته و در اجرای آن از اغراق دوری جسته است. در عین حال، از تکنیک فاصله‌گذاری که مبدع آن برتولت برشت بوده نیز بهره گرفته و یکی از مهمترین نقاط قوت نمایش را رقم زده است.

آئیش به واسطه سال‌ها بازیگری تئاتر، از بیان خوبی هم برخوردار است که اتمسفر سالن استاندارد تئاتر شهر نیز به آن کمک شایانی کرده است. محمد نادری نیز در نقشی کوتاه در پرده نخست، درخشان بوده و طنز سیاه جاری در نمایشنامه را با تکیه بر زبان بدن به نمایش گذاشته است. در میان اندک بازیگران زن «زندگی گالیله» می‌توان از حضور تاثیرگذار صدف اسپهبدی در نقش خانم سارتی اشاره کرد.

محمد جلیلوند

بیشتر بخوانید

تئاتر با تئاترآنلاین به دست همه مردم می‌رسد