فناوری‌هایی که فیلم دیدن را برای ناشنوایان ممکن کردند

به گزارش فیلم نت نیوز، اگر صدای فیلم را کامل قطع کنیم، چه چیزی از دست می‌دهیم؟ در نگاه اول شاید پاسخ ساده باشد و بگوییم فقط دیالوگ‌ها را از دست می‌دهیم، اما واقعیت بسیار عمیق‌تر است. فیلم فقط حرف زدن آدم‌ها نیست. موسیقی فیلم، افکت صوتی، لحن صدا، سکوت طولانی میان ۲ نفر و حتی صدا محیط، همه بخشی از داستان هستند. صدا به ما می‌گوید چه حسی داشته باشیم، از چه چیزی بترسیم و به چه نکته‌ای توجه کنیم. برای خانواده ناشنوایان، سال‌ها تماشا فیلم یعنی دیدن نیمی از ماجرا. در ۱۰ سال اخیر، فناوری این فاصله را کم کرده و سینما را به تجربه مشترک برای همه تبدیل کرده است.

زیرنویس هوشمند برای ناشنوایان، فراتر از ترجمه

بسیاری زیرنویس را فقط ابزار ترجمه زبان خارجی می‌دانند. یک خط سفید پایین تصویر که دیالوگ انگلیسی را به فارسی برمی‌گرداند. برای ناشنوایان، زیرنویس باید گوش بیننده هم باشد، نه فقط مترجم او. به همین دلیل ۲ نوع زیرنویس تخصصی ساخته شد.

زیرنویس معمولی فقط دیالوگ را ترجمه می‌کند و می‌نویسد دوستت دارم. همین و تمام. در برابر آن، Closed Caption و SDH ساخته شدند که قابل روشن و خاموش کردن هستند و علاوه بر دیالوگ، صدا مهم را هم توصیف می‌کنند مثلا [موسیقی ترسناک] یا [صدا شکستن شیشه] یا [تشویق جمعیت].

کامل‌ترین نسخه، SDH مخصوص ناشنوایان است که هم دیالوگ را نشان می‌دهد و هم نام گوینده و حس صحنه را مشخص می‌کند. مثلا [سارا با صدا آرام]: نترس، من اینجام. [صدا در از پشت سر].

این جزئیات کوچک، تفاوت بزرگ می‌سازند. وقتی نام گوینده مشخص باشد، بیننده در صحنه شلوغ گیج نمی‌شود. وقتی نوشته شود [موسیقی شاد] یا [سکوت سنگین]، حس صحنه منتقل می‌شود.

پلتفرم‌ها امروز استاندارد جدی دارند. نتفلیکس سازنده‌ها را ملزم کرده است برای همه آثار، زیرنویس CC و SDH با زمان‌بندی دقیق و سرعت خوانایی استاندارد آماده کنند؛ تجربه یوتیوب هم با هوش مصنوعی به‌صورت خودکار زیرنویس زنده می‌سازد و به کاربر اجازه می‌دهد اندازه، فونت و رنگ پس‌زمینه را شخصی‌سازی کند. قاعده کلی ساده است؛ زیرنویسِ خوب، ترجمه نیست بلکه روایت کامل صدا با کلمه است.

فناوری در سالن سینما، زیرنویس شخصی روی هوا

بزرگ‌ترین مشکل سالن سینما این بود که اگر زیرنویس روی پرده باشد، بعضی تماشاگرها دوست ندارند و اگر نباشد، فرد ناشنوا چیزی نمی‌فهمد. راه‌حل فناوری، زیرنویس شخصی بود. هر کس زیرنویس خودش را ببیند، بدون آنکه مزاحم دیگران شود.

یکی از اولین راه‌حل‌ها CaptiView بود. یک صفحه کوچک OLED روی بازو منعطف که در جا لیوان صندلی قرار می‌گیرد. زیرنویس به‌صورت بی‌سیم به این دستگاه ارسال می‌شود و بیننده آن را دقیق جلوی چشم خود تنظیم می‌کند. صفحه طوری طراحی شد که بغل‌دستی آن را نبیند.

راه‌حل پیشرفته‌تر، عینک Sony Entertainment Access Glasses بود. این عینک سبک با فناوری هولوگرافیک، متن سبز زیرنویس را طوری روی شیشه نمایش می‌دهد که انگار روی پرده سینما شناور است. هر جا را نگاه کنید، زیرنویس با شما می‌آید. شدت نور و اندازه متن قابل تنظیم است و برای فیلم سه بعدی هم نیاز به عینک دوم نیست.

نسل جدید بسیار سبک‌تر و شیک‌تر است. عینک‌هایی مثل XREAL Air و Epson Moverio BT-40 در ژاپن، اروپا و آمریکا در طرح عینک زیرنویس در سینما اجاره داده می‌شوند. کافی است گوشی را با کابل به عینک وصل کنید و اپلیکیشن مخصوص را باز کنید. اپلیکیشن با چند ثانیه گوش دادن به صدای محیط، خودش را با فیلم هم‌زمان می‌کند و زیرنویس را دقیق در میدان دید شما نمایش می‌دهد. مزیت بزرگ آن این است که دیگر لازم نیست سر را مدام میان صفحه کوچک و پرده بچرخانید؛ هم فیلم را می‌بینید و هم متن را.

برای کم‌شنوایان هم سیستم حلقه القایی در سالن نصب می‌شود. صدا فیلم مستقیم و بدون نویز محیط به سمعک می‌رسد. در کنار آن، هدفون تقویت‌کننده صدا هم در سینما مدرن ارایه می‌شود تا هر کس با سطح شنوایی خودش، بهترین صدا را بگیرد.

فناوری در خانه و موبایل، سینما در جیب شما

اگر سینما شهر شما دستگاه مخصوص نداشت چه. اینجاست که موبایل وارد می‌شود. اپلیکیشنی مثل Greta در اروپا به همراه محبوب سینما تبدیل شد. پیش از رفتن به سینما، نسخه زیرنویس SDH فیلم را دانلود می‌کنید. در سالن، اپلیکیشن با گوش دادن به صدا محیط، خودش را با فیلم هم‌زمان می‌کند و زیرنویس را روی گوشی شما نمایش می‌دهد. نیاز به اینترنت یا وای‌فای سینما نیست. حتی اندازه فونت را می‌توانید بزرگ‌تر کنید. نمونه مشابه دیگر Subtitle NEXT است که همین ایده را برای جشنواره‌ها و سالن‌ها ارایه می‌دهد.

برای بسیاری از ناشنوایان، زبان اول، زبان اشاره است نه متن نوشتاری. خواندن سریع زیرنویس برای آن‌ها خسته‌کننده است. راه‌حل جدید، آواتار هوش مصنوعی مترجم اشاره است. یک شخصیت سه بعدی که در گوشه تصویر فیلم یا پخش زنده ظاهر می‌شود و دیالوگ‌ها را به زبان اشاره ترجمه می‌کند. ابزارهایی مثل Sign-Speak و HandTalk همین حالا در بعضی جشنواره‌ها آزمایش می‌شوند و حضور ناشنوایان را بیشتر کرده‌اند. هرچند هنوز ظرافت حالت چهره و طنز انسانی را کامل منتقل نمی‌کنند، اما سرعت رشد آن‌ها خیره‌کننده است.

برای برنامه زنده مثل اخبار، فوتبال یا مراسم اسکار که از پیش زیرنویس آماده ندارند، هوش مصنوعی تبدیل گفتار به متن وارد می‌شود. مدل‌هایی مثل Whisper صدا را با کمتر از ۲ ثانیه تاخیر و دقت بالا به متن تبدیل می‌کنند. یوتیوب و اینستاگرام لایو حالا این قابلیت را به‌صورت پیش‌فرض دارند.

هیجان‌انگیزترین فناوری، لمسی یا Haptic است. جلیقه‌ها و صندلی‌های مخصوص با موتور لرزشی، ریتم موسیقی، صدا انفجار و ضربان قلب شخصیت را به لرزش تبدیل می‌کنند. شما باس آهنگ را روی قفسه سینه حس می‌کنید و انفجار را روی شانه‌ها. این یعنی فرد ناشنوا موسیقی را نمی‌خواند، بلکه آن را حس می‌کند. ترکیب عینک زیرنویس و جلیقه لمسی، حسی نزدیک به واقعیت مجازی از فیلم می‌سازد.

نگاه به آینده، دسترس‌پذیری لطف نیست

آینده سینما دسترس‌پذیر از آنچه فکر می‌کنیم نزدیک‌تر است. عینک‌ها واقعیت افزوده هر سال سبک‌تر، ارزان‌تر و شبیه عینک معمولی‌تر می‌شوند. به‌زودی دیگر لازم نیست از سینما دستگاه قرض بگیرید زیرا عینک شخصی خودتان زیرنویس را نشان می‌دهد.

از سوی دیگر، هوش مصنوعی به سمت دوبله کامل زبان اشاره با آواتارها طبیعی‌تر و شخصی‌سازی کامل زیرنویس می‌رود. تصور کنید بتوانید انتخاب کنید زیرنویس ساده می‌خواهید یا کامل و آواتار اشاره کجا صفحه قرار بگیرد و متن چه رنگی باشد. فیلم برای هر فرد، به شکل خودش روایت می‌شود.

پیام پایانی ساده است: دسترس‌پذیری لطف سینما به ناشنوایان نیست، بلکه حق طبیعی آن‌هاست. فیلم برای همه ساخته می‌شود و فناوری آمده تا همه واقعا همه باشد. وقتی سینما را برای ناشنوایان دسترس‌پذیر می‌کنیم، آن را برای همه بهتر می‌کنیم؛ برای سالمند‌ها، برای مهاجران و برای همه ما که می‌خواهیم هیچ بخشی از داستان را از دست ندهیم.

مازیار دهقان

بیشتر بخوانید

راهنمای اتصال گوشی به تلویزیون برای تماشای فیلم بدون افت کیفیت
چه نسخه‌ای از فیلم دانلود کنیم که باکیفیت باشد