فیزیک بدنی فرهاد اصلانی تنش سکانس دوئل «لاک‌پشت» را بیشتر کرد

به گزارش فیلم‌نت نیوز، فیلم سینمایی «لاک‌پشت» به نویسندگی، تهیه‌کنندگی و کارگردانی بهمن کامیار از ۱۵ اسفند ۱۴۰۴ در پلتفرم فیلم‌ نت به صورت آنلاین به نمایش در آمد و با استقبال مخاطبان و منتقدان سینما روبه‌رو شد.

«لاک‌پشت» روایت زندگی آرام، اما پرتنش دکتر پیروز ارجمند است که برای یک شب، میزبان معشوقه سابق همسرش، شایان است که در گذشته عشق پرشوری بین آن ۲ بوده.

بهمن کامیار در گفت‌وگو با خبرنگار فیلم‌ نت نیوز از ایده اولیه فیلم «لاک‌پشت»، اهمیت حضور بازیگران، چالش‌ها و نقش اهمیت ژانر در سینمای ایران می‌گوید.

*فیلم «لاک‌پشت» پس از اکران با استقبال منتقدان سینما روبه‌رو شد و امروز که در سینما آنلاین فیلم‌ نت در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته نیز با نقدهای مثبت مخاطبان فیلم‌نت مواجه شده است. یکی از دلایل این استقبال‌ها روایت و فیلمنامه پرحاشیه و هیجان‌انگیز «لاک‌پشت» است که آن را از بسیاری فیلم‌های ملودرام روانشناسی متمایز می‌کند. همچنین به‌ عنوان فیلمسازی که در رشته حقوق تحصیل کرده و فعال است، داشتن فیلمنامه‌ای که به اصطلاح مو لا درز مسائل حقوقی‌اش نرود بسیار حائز اهمیت است! لطفا کمی از شکل‌گیری ایده اولیه «لاک‌پشت» و نگارش فیلمنامه توضیح دهید.

– ابتدا باید بگویم که علاقه من به ژانر ملودرام روانشناسی نسبت به سایر ژانرها بسیار بیشتر است و حتی فارغ از رشته اصلی‌ام که حقوق است، مطالعات زیادی در زمینه علم روانشناسی دارم و این حوزه همیشه مرا به خود جذب می‌کند.

هسته اولیه شکل‌گیری ایده «لاک‌پشت» زمانی به ذهنم خطور کرد که شاهد دست و پنجه نرم کردن بسیاری از افراد با یک اختلال شایع روانشناسی به نام طرحواره رهاشدگی بودم. این ترس از طرد شدن باعث می‌شد تا این افراد به هر قیمتی در روابط ناسالم باقی بمانند و همین مساله، ایده اولیه روایت فیلم را که حول ترس از تنهایی است، شکل داد.

از طرفی دیگر من به قدرت ذهن بسیار باور دارم و در این زمینه نیز مطالعات گسترده‌ای داشته‌ام. واقعیت این است که بسیاری از مشکلاتی که یک انسان در طول زندگی با آن‌ها مواجه می‌شود، بیشتر زاییده ذهن اوست؛ چراکه ذهن انسان ناخودآگاه در هر پیش‌آمدی بدترین احتمال‌ها را پیش‌بینی می‌کند. گاه تصویرسازی‌های ذهن آنقدر به واقعیت نزدیک است که فرد قادر نیست مرز بین واقعیت و خیال را تشخیص دهد، در نتیجه این دو موضوع روانشناسی در کنار هم تبدیل شد به هسته اولیه فیلم «لاک‌پشت». و معتقدم پرداختن به چنین ترس و مشکلات همه‌گیری، می‌تواند بسیار جذاب و پرمخاطب باشد.

*یکی دیگر از نکاتی که بسیار مورد توجه مخاطبان فیلم‌نت و منتقدان سینما بوده است، شخصیت‌پردازی‌های فیلم «لاک‌پشت» است برای مثال به کاراکتر فرناز، دختر دکتر پیروز ارجمند با بازی نازنین بیاتی اشاره می‌کنم که از همان سکانس‌های ابتدایی فیلم می‌توان حدس زد که این کاراکتر ماهیت فیزیکی ندارد و تنها توهم پیروز ارجمند است. این ملموس بودن کاراکترها چقدر برای شما اهمیت داشت و چطور آن را در فیلم نشان دادید؟

-در طول ساخت فیلم درصدد گمراه کردن مخاطب نبودم؛ البته باید اعتراف کنم که سعی داشتم مخاطب درباره واقعی یا توهمی بودن کاراکتر فرناز مردد باشد. در حقیقت این کاراکتر توهمی است که پیروز ارجمند در رابطه با فرزند و همسر سابقش دارد؛ سایه‌ای از گذشته و باری سنگین که رهایش نمی‌کند.

من در فیلم نشانه‌هایی در شخصیت فرناز قرار دادم تا این احتمال را درباره واقعی یا توهمی بودن او برای بیننده به وجود آورد، برای مثال ورود و خروج فرناز در هیچ سکانسی ثبت نشده است. همینطور گریم و حتی لباس دائمی‌اش مهر تاییدی است بر خیالی بودن این شخصیت.

به‌ طور کل باید بگویم که در ژانر سایکودرام نباید در انتها، تماشاچی را گول زد و به همین دلیل در فیلم نشانه های کافی برای تشخیص دادن این موضوع وجود دارد.

*درست است و باید اشاره کنم که پیش رفتن روایت فیلم «لاک‌پشت» تنها به دیالوگ و لوکیشن محدود نیست. بخش عظیمی از آن به مهارت بازیگران اختصاص دارد. روند دعوت از بازیگران فیلم به چه صورت بود؟

-فیلمنامه «لاک‌پشت» را در سال ۱۳۹۶ نوشتم و در حین نگارش ۲ بازیگر اصلی فیلم را در ذهنم تجسم کرده بودم. به خصوص فرهاد اصلانی و در مقابل او صابر ابر گزینه دلخواهم بود.

سال ۱۳۹۷ با فرهاد اصلانی گفت‌وگویی در همین زمینه داشتیم و او پس از مطالعه فیلمنامه، قول حضور در این فیلم را به من داد، اما به دلیل مشغله‌های کاری‌ تصمیم بر آن شد تا ساخت فیلم به زمانی موکول شود که او وقت آزاد بیشتری داشته باشد و همین موضوع ساخت فیلم را حدود پنج سال عقب انداخت؛ چراکه اهمیت حضور این بازیگر برای من بسیار زیاد بود و منتظر ماندم. از طرف دیگر روزهای فیلمبرداری فیلم «لاک‌پشت» با سفر صابر ابر و روزهای فیلمبرداری سریال «بازنده» که صابر ابر در آن ایفای نقش می‌کرد، تداخل زمانی داشت، اما او‌ نیز فیلمنامه را دوست داشت و اگرچه هماهنگی برای حضورش بسیار سخت بود، اما درنهایت همراه‌مان شد و توانستیم صابر ابر را کمی محدودتر و در هفت جلسه فیلمبرداری در کنار خود داشته باشیم.

*پس دلیل وقفه هفت ساله از نگارش فیلمنامه تا اکران آن در چهل‌وسومین جشنواره فیلم فجر به دلیل گزیده کار بودن شما و اهمیت حضور بازیگران بوده است نه بحث دریافت مجوز‌های قانونی و ممیزی!

-بله من منتظر آقای اصلانی بودم و به محض فراهم شدن حضور ایشان پیش‌تولید «لاک‌پشت» شروع شد و تا زمان آماده شدن فیلم برای اکران، به دلایل مسائل قانونی وقفه‌ای نداشتیم؛ چراکه پس از تایید فرهاد اصلانی برای آغاز فیلمبرداری پروسه ساخت فیلم حدود یک ماه و در ۳۲ جلسه به اتمام رسید.

احتمالا وقفه‌ای که مدنظر شما است، وقفه‌ای است که از زمان نهایی شدن پروسه ساخت تا اکران آن افتاد و دلیل آن طی کردن پروسه دریافت پروانه نمایش بود که به دلیل ممیزی حدود ۲ سال زمان برد.

*یکی از بهترین سکانس‌های فیلم «لاک‌پشت» از دید علاقه‌مندان سینما، دوئل بازیگری خارق‌العاده فرهاد اصلانی و صابر ابر است. کارگردانی این بخش از فیلم با چه چالش‌هایی روبه‌رو بود؟

-چالش اصلی مساله طولانی بودن این سکانس بود. اکثر افراد حاضر در صحنه بر این باور بودند که طولانی بودن این سکانس، تماشاچی را خسته می‌کند در حالی که من معتقد بودم طولانی بودن هر سکانسی خسته‌کننده نیست، چه‌ بسا یک سکانس یک دقیقه‌ای نیز می‌تواند حوصله مخاطب را سر ببرد.

من بر این باور بودم که این سکانس به دلیل دارا بودن لحظات تنش‌زا قطعا برای مخاطبان از جذابیت بالایی برخوردار خواهد بود و طول زمان آن به چشم‌ نخواهد آمد که همینطور هم شد و در اولین نمایش‌ در جشنواره فیلم فجر بسیار مورد استقبال قرار گرفت و هیچ یک از منتقدان سینما و اصحاب رسانه باور نمی‌کردند که سکانس دوئل پیروز ارجمند و شایان، ۳۰ دقیقه بوده است. از طرفی دیگر، دیالوگ‌ها نیز کاملا در خدمت روایت و تنش آن سکانس بودند.

البته باید اعتراف کنم که چالش بزرگتر این بود که کار با ۲ بازیگر توانا در کنار هم کمی ترسناک است، اما فرهاد اصلانی و صابر ابر بسیار در پیش‌برد این اتفاق من را همراهی کردند و برخلاف تصوراتم ساده‌ترین سکانس فیلم از نظر کارگردانی همین سکانس شد.

*یکی از نکاتی که شاید کمتر توجه مخاطبان را به خود جلب کرده باشد، اختلاف فیزیک فرهاد اصلانی و صابر ابر در این دوئل بازیگری است که به صورت ناخودآگاه مفهوم‌های زیادی را به مخاطب مخابره می‌کند. این را چطور توضیح می‌دهید؟

-اساسا فیزیک فرهاد اصلانی در این فیلم بسیار در خدمت درام است. از آن مهم‌تر، اختلاف فیزیک او با صابر ابر. این تفاوت فیزیک بین این ۲ بازیگر، تنش سکانس دوئل را بیشتر می‌کرد. صابر ابر در آن سکانس با قدرت زبان، کنایه و ادبیاتش بحث را پیش می‌برد و فرهاد اصلانی با قدرت فیزیکی‌ و مخاطب به راحتی نمی‌تواند عاقبت این جدال را پیش‌بینی کند و این موضوع هیجان و جذابیت این سکانس را افزایش می‌داد.

*از سال ۱۳۹۶ که مراحل نگارش این فیلم آغاز شد تا امروز که کشور و جامعه با چالش هایی چون همه‌گیری ویروس کرونا، معضلات اقتصادی، تحولات اجتماعی، فرهنگی و حالا جنگ روبه‌رو بوده است. امروز نزدیک به ۵۰ روز است اینترنت بین‌المللی در ایران قطع و دسترسی‌ها محدود شده است. از نظر شما در چنین شرایطی جامعه به تماشای فیلم‌هایی چون «لاک‌پشت» که به عقیده بسیاری حرفی برای گفتن دارند چقدر نیاز دارد؟

-سینمای ما فارغ از بسیاری از مشکلاتی که در این چند سال پشت سر گذاشته است و به درستی به آن‌ها اشاره کردید در دوره‌ای بسیار آمارمحور و کمیت‌محور شد و به سمت و سویی رفت که مدیران سینمایی صرفا آمار فروش گیشه را به عنوان دستاورد در نظر داشتند. این موضوع باعث شد تا اهمیت دادن به سلیقه مخاطبان سینما به شدت کاهش پیدا کند و سینمای مورد نظر مدیران تک ژانر کمدی بود و مخاطبانش را از دست داد! البته منظور مخاطب خاص و علاقه‌مند به سینما است نه مخاطبانی که به سینما به عنوان یک تفریح یک یا ۲ ساعته نگاه می‌کنند. در همین راستا سینمای ما پر شد از فیلم‌هایی در ژانر کمدی که صرفا اولویت‌شان آمار فروش گیشه‌ها بود.

در آن برهه زمانی، مدیریت سازمان سینمایی از این ژانر بسیار حمایت می‌کرد و درام‌های روانشناسی یا اجتماعی مورد حمایت و مطلوب سازمان سینمایی نبود. بعد از تغییر مدیریت این سازمان در دولت چهاردهم این رویکرد کاملا متفاوت شد و از همان ابتدا در چهل‌وسومین جشنواره فیلم فجر که اولین جشنواره دولت جدید بود، به ژانرهای دیگر سینمایی نیز توجه شد. اکثر فیلم‌هایی که در دوره قبل توقیف شده بودند توانستد پروانه نمایش دریافت کنند برای مثال فیلم‌های چون «پیر پسر»، «غریزه» و «لاک‌پشت». این اقدام مثبت به جامعه نشان داد که سینمای ایران لزوما فیلم‌های کمدی نیست که سال ها سینمای ما را قبضه کرده بودند و ما فیلم‌های بسیار خوبی در ژانرهای متفاوت را دارا هستیم که فرصت نمایش نداشتند.

من امروز بسیار خوشحال هستم که چنین فیلم‌هایی از جمله فیلم «لاک‌پشت» در پلتفرم‌هایی چون فیلم‌ نت به صورت آنلاین اکران می‌شوند و مخاطبان عام نیز توانسته‌اند با این فیلم‌ ارتباط برقرار کنند. در نقطه‌نظرهای مخاطبان فیلم‌ نت خوانده‌ام که بسیاری از این افراد فیلم «لاک‌پشت» را برای بار دوم و یا حتی سوم تماشا کرده بودند و اعتقاد داشتند که با هر بار تماشای فیلم با نکات تازه‌ای مواجه شدند و من از این موضوع و توجه مخاطبان فیلم‌ نت بسیار خوشحال هستم.

گفت‌وگو از رستاک شاه‌ولی

لاک‌پشت در سینما آنلاین فیلم نت