انواع تکنولوژی ساخت صحنه‌های انفجار بدون انفجار واقعی در سینما!

به گزارش فیلم نت نیوز، صحنه‌های انفجار از هیجان‌انگیزترین نماهای سینما هستند؛ لحظه‌هایی که نفس مخاطب را در سینه حبس می‌کنند و آدرنالین خون را بالا می‌برند، اما آنچه روی پرده دیده می‌شود، به‌ندرت یک انفجار واقعی و خام است. پشت هر گلوله آتش بزرگ و هر برجی که متلاشی می‌شود، ترکیب دقیقی از مهندسی، شیمی، فیزیک، هنر دیجیتال و روانشناسی مخاطب نهفته است. فیلمسازان امروز با مجموعه‌ای گسترده از تکنولوژی‌ها می‌توانند توهم تخریبی عظیم را خلق کنند، بدون آنکه حتی یک نفر در خطر باشد یا یک ساختمان واقعی آسیب ببیند.

پیروتکنیک کنترل‌شده؛ قدیمی‌ترین ابزار توهم تخریب

پایه و اساس صحنه‌های انفجار در سینما هنر پیروتکنیک است؛ علمی که کار آن خلق آتش، دود، جرقه و موج انفجار در اندازه‌های دقیقا مهارشده است. جالب است بدانید فیلمسازان تقریبا هرگز از مواد منفجره قدرتمندی مانند دینامیت یا سی‌چهار(C4) استفاده نمی‌کنند؛ این مواد خطرناک و کنترل‌ناپذیرند. در عوض از ترکیبات امن‌تری مانند باروت سیاه (باروت‌کور)، پروپان، بنزین و ترکیبات شیمیایی مخصوص بهره می‌گیرند که سرعت احتراق آهسته‌تر و پیش‌بینی‌پذیرتری دارند.

پروپان و بنزین به‌ویژه برای ساخت گلوله‌های آتش بزرگ و درخشان محبوب هستند؛ موادی که با سوزاندن تدریجی شعله‌ای عظیم، اما مهارشدنی پدید می‌آورند. باروت سیاه نیز برای ایجاد موج انفجاری، دود غلیظ و پرتاب خرده‌ریزها به کار می‌رود. متخصصان پیروتکنیک این مواد را در نقاط از پیش محاسبه‌شده‌ای درون ماشین‌ها، دیوارها و اجسام دکور جاسازی می‌کنند و با سیستم‌های ریموت و حتی نرم‌افزارهای کامپیوتری زمان‌بندی انفجار را تا حد یک‌میلیونیم ثانیه تنظیم می‌کنند. برای پرحجم‌تر دیده شدن بلست، گرد و غبار و خرده‌ریزهای سبکی چون چوب بالسا نیز به صحنه اضافه می‌شود.

اسکوییب؛ انفجارهای کوچک و جلوه‌های بزرگ

یکی از کاربردی‌ترین ابزارهای جلوه‌های ویژه میدانی دستگاه کوچکی به نام اسکوییب (Squib) است. اسکوییب دستگاه کوچکی حاوی مقدار بسیار کمی ماده منفجره است که با جریان برق منفجر می‌شود و برای شبیه‌سازی برخورد گلوله، پاشیدن خون مصنوعی یا انفجارهای ریز روی اجسام به کار می‌رود. این دستگاه معمولا با لایه‌های محافظ زیر لباس بازیگران نصب می‌شوند و یک متخصص پیروتکنیک از فاصله دور با ریموت آن‌ها را فعال می‌کند. اگر در فیلمی بازیگر را می‌بینید که هنگام شلیک روی لباسش محل خون ترکیده می‌شود، به احتمال زیاد در همان لحظه یک اسکوییب کنترل‌شده منفجر شده است. همین ابزارهای کوچک زیر بدنه خودروها نیز قرار می‌گیرند تا در صحنه‌های تعقیب و گریز، درها و کاپوت‌ها را به هوا پرتاب کنند.

ماکت‌های مینیاتوری؛ انفجار عظیم در مقیاس کوچک

پیش از عصر دیجیتال بزرگ‌ترین تخریب‌های تاریخ سینما روی میزهای کارگاه ساخته می‌شدند. هنرمندان ماکت، ماکت‌های بسیار دقیقی از شهرها، هواپیماها و پل‌ها می‌ساختند و آن‌ها را با مواد منفجره کوچک و کنترل‌شده متلاشی می‌کردند. گچ ماده‌ای محبوب در این زمینه بود؛ چون هنگام انفجار به شکلی باورپذیر متلاشی می‌شود.

راز باورپذیری این ماکت‌ها در فیلمبرداری با سرعت بالا نهفته است. انفجار یک ماکت سنگین چند تنی، وقتی با سرعتی در حدود ۲۵۰ تا ۳۶۰ فریم بر ثانیه ثبت شود و با سرعت عادی پخش گردد، به چشم بیننده انفجاری ده‌ها برابر بزرگ‌تر جلوه می‌کند؛ چون ذرات و شعله‌ها کند حرکت می‌کنند و مغز ما مقیاس را بر اساس سرعت سقوط ذرات قضاوت می‌نماید. این تکنیک هنوز هم زنده است؛ در بسیاری از فیلم‌های تاریخی و اکشن امروزی ترکیبی از ماکت و جلوه دیجیتال برای صحنه‌های تخریب استفاده می‌شود.

فیلمبرداری با سرعت بالا و ترفندهای دوربین

فناوری دوربین خودش بخش جدایی‌ناپذیر صنعت انفجارسازی است. ثبت لحظه انفجار با نرخ فریم بالا اجازه می‌دهد جزئیاتی مثل پیچ‌وخم فلزات، موج ضربه و گلوله‌های آتش با کندی خیره‌کننده‌ای به نمایش درآیند. دوربین‌های امروزی سرعت‌های هزاران فریم بر ثانیه را پشتیبانی می‌کنند و فیلمبردار می‌تواند پلان‌هایی بسازد که در گذشته اساسا ممکن نبود.

علاوه بر این ترفندهایی مانند تصویر کاذب و چیدمان هوشمندانه چند مواد منفجره کوچک در نقاط مختلف، توهم یک انفجار عظیم و یکپارچه را می‌سازند؛ در حالی که در واقعیت چند انفجار کوچک و امن پشت سر هم رخ داده‌اند.

شبیه‌سازی دیجیتال؛ انفجاری که هرگز رخ نمی‌دهد

بزرگ‌ترین تحول در این حوزه البته از هسته پردازشی رایانه‌ها برخاست. امروز نرم‌افزارهای شبیه‌سازی فیزیکی مانند هودینی (Houdini) به هنرمندان جلوه‌های بصری اجازه می‌دهند آتش، دود، گرد و غبار، آب و موج ضربه را کاملا در فضای دیجیتال خلق کنند. این سیستم‌ها بر پایه معادلات واقعی فیزیک کار می‌کنند، یعنی نیروی جاذبه، فشار گازها، آشفتگی سیالات و رفتار دود در هوای سرد. هنرمند می‌تواند بدون هیچ خطر و هزینه‌ای یک ساختمان ده‌طبقه را منفجر کند، اندازه و جهت گلوله آتش را تغییر دهد و حتی پس از فیلمبرداری کل صحنه را از نو طراحی کند.

نمایش ذرات قلب این فناوری است؛ میلیون‌ها ذره مجازی که هر کدام مانند غباری واقعی رفتار می‌کنند و با هم ابرهای دود، باران خرده‌ریز و جرقه‌های پراکنده را می‌سازند. نرم‌افزارهای شبیه‌سازی حتی نحوه محو شدن تدریجی دود و کاهش شدت گرما را با توابع ریاضی مدل می‌کنند تا نتیجه با چشم انسان آشنا باشد.

روش ترکیبی؛ جایی که واقعیت و دیجیتال یکی می‌شوند

با این حال بهترین صحنه‌های انفجار سینما تقریبا هرگز تماما دیجیتال نیستند. روش مرسوم و موفق امروز رویکرد ترکیبی است. یک انفجار کوچک و امن واقعی در صحنه اجرا می‌شود تا نور واقعی آتش، واکنش طبیعی بازیگران و رفتار فیزیکی دود ثبت گردد. سپس تیم جلوه‌های بصری در پس‌تولید همان انفجار را بزرگ‌تر می‌کند؛ شعله‌ها را می‌افزاید، موج ضربه و خرده‌ریزهای اضافی دیجیتال را روی تصویر می‌نشاند و تخریب محیط اطراف را با شبیه‌سازی کامل می‌کند.

برای اینکه این ترکیب بدون درز به نظر برسد، فناوری‌هایی مثل ردیابی دوربین و تطبیق نور به کار می‌روند؛ ابزارهایی که حرکت دوربین واقعی را ثبت می‌کنند تا عنصر دیجیتال دقیقا از همان زاویه و با همان حرکت در صحنه بنشیند. کارگردانانی مثل کریستوفر نولان به‌خاطر عشق به جلوه‌های عملی مشهورند؛ او در فیلم «انگاشته» (Tenet) حتی یک هواپیمای بوئینگ ۷۴۷ واقعی را منفجر کرد. در مقابل فرنچایزهایی مثل «انتقام‌جویان» (Avengers) تخریب‌های عظیم خود را تقریبا تماما با دیجیتال می‌سازند. هر دو مسیر به یک نقطه می‌رسند: باورپذیری.

طراحی صدا؛ ادویه ای که بدون آن صحنه طعمی ندارد

نکته‌ای کمتر شناخته‌شده این است که آنچه مخاطب را متقاعد می‌کند، فقط تصویر نیست. انفجار واقعی در زندگی صدایی کوتاه، خشک و تند دارد که روی پرده چندان تاثیرگذار نیست. طراحان صدا با لایه‌لایه کردن صدای رعد غلتان، شکستن شیشه، برخورد فلزات و بوم‌های طنین‌دار یک توهم شنیداری کاملا ساختگی می‌سازند که حس عظمت و قدرت را به مخاطب منتقل می‌کند. بسیاری از متخصصان معتقدند نیمی از باورپذیری هر انفجار سینمایی در اتاق میکس صدا ساخته می‌شود، نه در صحنه فیلمبرداری.

ایمنی و تولید مجازی؛ آینده صحنه‌های انفجار

در تمام این سال‌ها، ایمنی ستون فقرات هر صحنه انفجاری بوده است. محاسبه دقیق شعاع خطر، استفاده از بدلکار و لباس محافظ، حضور تیم آتش‌نشانی و اورژانس در لوکیشن، فهرست‌های بازرسی پیش از اجرا و تمرین‌های مکرر زمان‌بندی، اما افق پیش رو تولید مجازی است؛ محیط‌هایی که با نمایشگرهای عظیم LED و موتورهای رندر بلادرنگ ساخته می‌شوند و کارگردان می‌تواند انفجار دیجیتال را پیش از اجرای هر خرج واقعی در همان لوکیشن پیش‌نمایش ببیند و اندازه، نور و زمان‌بندی آن را تنظیم کند.

حاصل این سیر تکنولوژیک دورانی است که فیلمساز می‌تواند بدون ترکیدن حتی یک گرم مواد منفجره تخریبی جهان‌شمول خلق کند و در عین حال هر وقت بخواهد، برای آن یک لحظه واقعیت فیزیکی کنار بگذارد. توهم انفجار در سینما امروز هنری است که شیمی، رایانه، آکوستیک و روانشناسی مخاطب را در یک قاب گرد هم می‌آورد؛ قابی که در آن هیچ‌کس واقعا آسیب نمی‌بیند، اما همه ما صدای برق‌آسای آن را در سینه حس می‌کنیم.

مازیار دهقان

بیشتر بخوانید

چه نسخه‌ای از فیلم دانلود کنیم که باکیفیت باشد

راهنمای اتصال گوشی به تلویزیون برای تماشای فیلم بدون افت کیفیت