۸ فیلم تماشایی از سینمای کلاسیک و مدرن فرانسه

به گزارش فیلم‌نت‌نیوز، برخلاف بخش بزرگی از سینمای هالیوود که معمولا بر ستاره‌ها، قهرمان‌سازی و ریتم تند تکیه دارد، بسیاری از محصولات سینمای فرانسه با میزانسن‌های دقیق، سکوت‌های معنادار، برداشت‌های طولانی‌ و شخصیت‌های چندلایه به مخاطب فرصت می‌دهند تا در روایت مشارکت کند و خود به کشف معنا برسد.

البته سینمای فرانسه مانند هر کشور دیگری آثار متنوعی را دربرمی‌گیرد، ولی ویژگی‌های بسیاری از فیلم‌های فرانسوی، اعتماد به هوش مخاطب و پرهیز از توضیح دادن همه‌چیز است و شاید همین ویژگی باعث شده است سینمای فرانسه، در کنار جذابیت روایی، همواره فرصتی برای طرح پرسش‌های اخلاقی، اجتماعی و روان‌شناختی نیز باشد.

در این گزارش تلاش می‌کنیم فهرستی از فیلم‌های فرانسوی را به شما معرفی کنیم که هم از نظر روایت جذابند و هم مخاطب را به اندیشیدن درباره آنچه می‌بیند، دعوت می‌کنند. در معرفی هر فیلم، می‌‌توانید روی نام کارگردان کلیک کرده و فیلم‌های دیگرش در فیلم‌نت را انتخاب و تماشا کنید.

۱. «آناتومی یک سقوط»؛ یک فیلم فرانسوی اخلاقی‌

کارگردان: ژوستین تریه

سال اکران:‌ ۲۰۲۳

ژانر: دارم، جنایی

داستان «آناتومی یک سقوط» (Anatomy of a Fall) درباره نویسنده‌ای به نام ساندرا، همسرش ساموئل و پسر یازده ساله‌شان دنیل است. آنها حدود یک سالی را در شهر دوری در کوه‌های آلپ فرانسه گذرانده‌اند. وقتی جسد ساموئل در اطراف کلبه‌شان پیدا می‌شود، پلیس این سوال را مطرح می‌کند که آیا او به قتل رسیده یا خودکشی کرده است.

مرگ مشکوک ساموئل، به صورت پیش‌فرض یک قتل تلقی می‌شود و ساندرا مظنون اصلی آن است. ماجرای فیلم حول این مرگ اتفاق می‌افتد، اما در طی روایت به صورتی دقیق و با سرعتی قابل قبول، ابعاد رابطه این زن و شوهر آشکار می‌شود. فیلم فرانسوی «آناتومی یک سقوط» سفری روان‌شناختی، اخلاقی و اجتماعی به اعماق زندگی مشترک زوجی مدرن و پرتنش است.

«آناتومی یک سقوط» با دوبله اختصاصی در فیلم‌نت

۲. «محکوم به مرگ گریخته است»؛ یک فیلم فرانسوی کلاسیک

کارگردان: روبر برسون

سال اکران: ۱۹۵۳

ژانر: درام، تاریخی

داستان فیلم «محکوم به مرگ گریخته است» (A Man Escaped) بر اساس نوشته‌های آندره دیوینی، مبارز جبهه مقاومت فرانسه و اسیر جنگی در جنگ جهانی دوم ساخته شده است.

در این فیلم، شخصیت اصلی با نام فونتین توسط نازی‌ها در دژی محکم نگهداری می‌شود. وقتی به او خبر می‌رسد که قرار است اعدام شود، تمام انرژی‌اش را صرف طراحی نقشه فرار می‌کند، اما با آمدن یک هم‌اتاقی جدید، نقشه او به خطر می‌افتد. فونتین با اکراه، تازه‌وارد را در جریان تلاش فرارش قرار می‌دهد.

در این فیلم فرانسوی طراحی صحنه‌ها، انتقال احساس و شکل پیچیده‌ نقشه فرار، جذابیت فیلم را تا لحظات پایانی برای مخاطب حفظ می‌کند.

فیلم «محکوم به مرگ گریخته است» با زیرنویس در فیلم‌نت

۳. «یک پیامبر»؛ یک فیلم فرانسوی درباره زندان

کارگردان: ژاک اودیار

سال اکران: ۲۰۰۹

ژانر: جنایی، دارم

فیلم فرانسوی «یک پیامبر» (A Prophet) فیلمی تحسین‌شده با لوکیشن زندان است. داستان این فیلم درباره مرد جوان مسلمانی به نام مالک الجبنا است که در یک زندان فرانسه برای زنده ماندن تقلا می‌کند. مالک وقتی تحت حمایت یکی از افراد مهم زندان یعنی رییس قدرتمند مافیای کورسیکا قرار می‌گیرد، با انجام ماموریت‌هایی، توانایی‌ها و وفاداری خود را برای این جنایتکار ثابت ‌می‌کند.

با پیشرفت مالک در رده‌های مافیا، او قدرتمندتر می‌شود، اما دشمنان بیشتری هم پیدا می‌کند؛ وضعیتی که در نهایت منجر به درگیری او با کسی می‌شود که در زندان نقش راهنما را برایش داشته است.

فیلم «یک پیامبر» با دوبله اختصاصی در فیلم‌نت

۴. «خاطرات کشیش روستا»؛ یک فیلم فرانسوی فلسفی

کارگردان: روبر برسون

سال اکران: ۱۹۵۱

ژانر: درام

فیلم «خاطرات کشیش روستا» (Diary of a Country Priest) بر اساس رمان درخشان نویسنده فرانسوی، ژرژ برنانوس ساخته شده است و به شیوه‌ای وفادارانه سفر معنوی و مذهبی یک انسان را به تصویر می‌کشد. این فیلم فرانسوی در عین حال یک فیلم مهم در کارنامه شگفت‌انگیزِ فیلمسازی بزرگ است.

کشیش جوان و بی‌تجربه‌ای که ریاضت بیمارگونه‌ای هم دارد، به روستای فرانسوی امبریکورت مامور می‌شود و به جمع روحانیون آنجا می‌پیوندد، اما مردم محلی با کشیش مهربان نیستند و شیوه‌های زاهدانه و رفتار غیراجتماعی کشیش، او را مطرود می‌کند. در طول مطالعات کتاب مقدس در مدرسه دخترانه مجاور، او دائما توسط دانش‌آموزانش مورد تمسخر قرار می‌گیرد سپس تلاش او برای مداخله در یک دعوای خانوادگی به یک رسوایی تبدیل می‌شود. شکست‌های او، همراه با سلامتی رو به زوالش، فرایند فرسایش ایمان را در او آغاز می‌کند.

«خاطرات کشیش روستا» با زیرنویس در فیلم‌نت

۵. «دست‌نیافتنی‌ها»؛ یک فیلم فرانسوی کمدی

کارگردان: اریک تولدانو، اولیور ناکاش

سال اکران: ۲۰۱۱

ژانر: کمدی، درام

فیلم فرانسوی «دست‌نیافتنی‌ها» (The Intouchables) که با الهام از یک ماجرای واقعی ساخته شده است، داستان دوستی عجیب دو مرد ظاهرا متفاوت را روایت می‌کند.

اولیویه ناکاش و اریک تولدانو، نویسندگان و کارگردانان این فیلم، داستان فیلیپ، مردی فلج ولی ثروتمند و دریس، مراقب جدید او را روایت می‌کنند. فیلیپ به دنبال کسی است که نه ترحم، بلکه حس زندگی را به او هدیه دهد و دریس دقیقا کسی است که ترحم نمی‌کند؛ چراکه خودش در محیطی خشن بزرگ شده است. هسته فیلم، دوستی عمیق و بازیگوشانه این ۲ است که هر یک مشکل‌هایش را در کنار دیگری حل و فصل می‌کند.

این فیلم فرانسوی طنزی طبیعی و گیرا دارد و به‌درستی از اغراق‌های ترحم‌آمیز درباره معلولیت پرهیز کرده و شخصیت فیلیپ را کاملا واقعی و ملموس به تصویر می‌کشد. بیننده او را در حال تجربه زندگی با کمک دریس می‌بیند، بدون اینکه معلولیتش به ابزاری برای ملودراماتیک شدن داستان تبدیل شود.

«دست‌نیافتنی‌ها» با زیرنویس در فیلم‌نت

۶. «سامورایی»؛ یک فیلم فرانسوی گانگستری

کارگردان: ژان پیر ملویل

سال اکران: ۱۹۶۷

ژانر: جنایی، معمایی

در فیلم «سامورایی» (Le Samouraï)، جف کاستلو (با بازی آلن دلون) قاتلی حرفه‌ای و خونسرد است. او پس از اجرای یک قتل قراردادی در کلوپ شبانه، متوجه می‌شود که پیانیست زن کلوپ او را دیده است، اما پیش از هر اقدامی، پلیس در تعقیب مظنونان او را دستگیر می‌کند. از آنجا که شاهد اصلی از همکاری با پلیس خودداری می‌کند، کاستلو آزاد می‌شود. حالا نقش‌ها عوض شده است و شکارچی خود تبدیل به شکار می‌شود. حالا هم پلیس و هم روسای تبهکار کاستلو به دنبال او هستند.

فیلم «سامورایی» با بازی درخشان آلن دلون، داستان قاتلی تنها و پایبند به آیین شخصی خود است؛ اثری که به یکی از تاثیرگذارترین فیلم‌های ژانر نئو-نوآر تبدیل شد. ملویل که شیفته سینمای کلاسیک جنایی آمریکا بود، با فضاسازی سرد و مینیمال، سکوت‌های پرمعنا و شخصیت‌های کم‌حرف و قانون‌مدار، سبکی منحصربه‌فرد خلق کرده است.

این فیلم فرانسوی اوج این سبک ملویل است؛ اثری که در آن هر حرکت، نگاه و شی (از کلاه و کت تا اسلحه) چون عنصری آیینی عمل می‌کند و جهانی فلسفی پیرامون تنهایی و آیین‌مندی می‌سازد.

«سامورایی» با دوبله فارسی در فیلم‌نت

۷. «بخشش»؛ یک فیلم فرانسوی درباره مرگ و میل

کارگردان: آلن گرودی

سال اکران: ۲۰۲۴

ژانر: درام، کمدی، جنایی

در فیلم فرانسوی «بخشش» (Misericordia)، آلن گرودیِ کارگردان، بار دیگر شیفتگی خود به پیوند طعنه‌آمیز عشق و مرگ را در یک تریلر تند و تیز، شوم و در عین حال به طرز زیرکانه‌ای خنده‌دار نشان می‌دهد. «بخشش» که در روستایی پاییزی و جنگلی در فرانسه اتفاق می‌افتد، ماجراجویی‌های پر پیچ و خم جرمی، یک نانوای بیکار را دنبال می‌کند که پس از مرگ رئیس سابقش و برای مراسم تشییع به زادگاه او بازمی‌گردد.

جرمی، مردی خوش‌قیافه، مدت‌ها پس از برگزاری مراسم تشییع جنازه‌ در روستا می‌ماند و خود را به خانواده مربی سابقش نزدیک می‌کند؛ خانواده‌ای شامل بیوه‌ای مهربان و پسری کینه‌توز و عصبانی. «بخشش» در فضایی آرام و بی‌سروصدا، خشونت و احساسات فروخورده را به‌گونه‌ای غافلگیرکننده روایت می‌کند و مرزهای اخلاقی و رفتاری را در روابط انسانی به چالش می‌کشد.

«بخشش» با زیرنویس فارسی در فیلم‌نت

۸. «پول»؛ یک فیلم فرانسوی اجتماعی

کارگردان: روبر برسون

سال اکران: ۱۹۸۳

ژانر: جنایی، درام اجتماعی

این فهرست را با یکی از مهم‌ترین فیلم‌های تاریخ سینما به پایان می‌برم. فیلم فرانسوی «پول» (L’Argent)، آخرین اثر روبر برسون، درامی اجتماعی ا‌ست که با نگاهی متفاوت به روایت، داستانی ساده را دنبال می‌کند: یک اسکناس تقلبی دست‌به‌دست می‌چرخد و به تدریج زنجیره‌ای از رویدادها را شکل می‌دهد که از نابرابری‌های طبقاتی تا خشونت و بی‌رحمی روابط انسانی را بازنمایی می‌کند.

برسون در این فیلم با میزانسن خاص خود، تداوم زمان و مکان را نه به‌صورت خطی، بلکه از طریق فضای حاکم بر داستان و سوژه غیرانسانیِ آن (پول) دنبال می‌کند. شاه‌کلید فیلم این است که پول، فارغ از ارزش مادی به نیرویی انتزاعی و ویرانگر تبدیل می‌شود که سرنوشت آدم‌ها را بی‌آنکه خودشان بدانند تغییر می‌دهد؛ نگاهی تلخ و بی‌پرده به مدرنیته و زوال اخلاقی.

رضا علی‌نیا