ممنون آقای آتنبورو! برای یک قرن روایت شگفتی‌های زمین

به گزاش فیلم نت نیوز، دیوید آتنبورو مستندساز بریتانیایی که دهه‌ها معتبرترین صدا برای جهان طبیعت بوده است و مستندهایش را صدها میلیون نفر تماشا کرده‌اند، روز جمعه صدمین تولد خود را جشن گرفت.

رویترز نوشت، بعد از گذشت، بیش از ۷۰ سال فیلمسازی، صدای آتنبورو که خیلی زود قابل تشخیص است، مترادف با داستان طبیعت است. او هنوز در خط مقدم تلاش‌ برای محافظت از محیط زیست است و برخی از تاثیرگذارترین کارهای خود را در سال‌های اخیر تولید کرده است.

علاقه‌مندان این مستندساز محدود به طیف خاصی نیست؛‌ حتی خانواده سلطنتی بریتانیا، باراک اوباما و بیلی آیلیش خواننده پاپ مشهور نیز در میان تحسین‌کنندگان آتنبورو هستند. جذابیت، شوخ‌طبعی و صمیمیت او، در کنار عمق دانش و استعدادش در داستان‌گویی، او را به یک سوپراستار در دنیای برنامه‌سازی تبدیل کرده است و فیلم‌های آتنبورو، شگفتی و همچنین تراژدی‌های جهان طبیعی را به بینندگان در سراسر جهان نشان داده‌اند.

مواجهه آتنبورو با دو گوریل کوهستانی بازیگوش که در طول مجموعه مهم او به نام «زندگی در زمین» در سال ۱۹۷۹ از او بالا رفتند، یکی از صحنه‌های فراموش‌نشدنی ساخته‌های اوست.

آتنبورو باعث شد مخاطبانش از کار گروهی یک دسته نهنگ قاتل که با ایجاد امواج برای شکستن یخ، یک فوک را شکار می‌کنند، شگفت‌زده شوند. روایت او در سال ۲۰۱۲ از داستان «جورج تنها»، آخرین لاک‌پشت بازمانده از جزیره پینتا، مردم را تا حد اشک ریختن متاثر کرد. اتنبرو که در زمان روایت این داستان ۸۶ساله بود، گفت: «جورج حدودا ۸۰ساله است و مفاصلش کمی از کار افتاده، درست مثل من».

مرگ جورج، دو هفته پس از فیلمبرداری از او، نشان‌دهنده انقراض گونه‌اش بود.

در حالی که آتنبورو به عنوان تحسین‌شده‌ترین مرد بریتانیا و بزرگترین نماد فرهنگی زنده بریتانیا انتخاب شده است، دوستانش می‌گویند وقتی او را «گنجینه ملی» می‌نامند، به نشانه انکار پشت چشم نازک می‌کند.

مایک گانتون تهیه‌کننده تلویزیونی که بارها با آتنبورو کار کرده است، به رویترز گفت: «آنچه او احساس می‌کند این است که یک خدمتگزار عمومی است. او احساس می‌کند فرصت منحصربه‌فردی داشته تا صدای طبیعت باشد، تا به همه درباره شگفتی‌های طبیعت بگوید.»

مستندهای آتنبورو را در فیلم نت تماشا کنید

با شدت پیدا کردن سرعت تغییرات اقلیمی و  اضطراری شدن این تهدید برای بخش بزرگی از جهان، آتنبورو بخش زیادی از دهه ۹۰ زندگی خود را به افزایش آگاهی عمومی اختصاص داد.

مستند موفق سال ۲۰۱۷ به نام «سیاره آبی ۲» که زیان پلاستیک در اقیانوس را  در مرکز توجه قرار داد، به برخی از بالاترین آمار بینندگان در تلویزیون بریتانیا دست پیدا کرد. تماشای پرنده‌های آلباتروس‌ که ناآگاهانه جوجه‌های خود را با پلاستیک صیدشده از اقیانوس تغذیه می‌کردند، افکار عمومی را تکان داد و دولت بریتانیا و خرده‌فروشان بزرگ را به اعلام اقداماتی برای کاهش استفاده از پلاستیک سوق داد.

صدمین سالگرد آتنبورو با یک هفته برنامه‌های ویژه در بی‌بی‌سی، یک کنسرت زنده در رویال آلبرت هال، رویدادهایی در موزه‌ها، پیاده‌روی در طبیعت و درختکاری در بریتانیا گرامی داشته می‌شود.

آتنبورو که در ۸ مه ۱۹۲۶ به دنیا آمد، دوران کودکی خود را با جمع‌آوری فسیل‌ها، حشرات و اسب‌های دریایی خشک‌شده گذراند.

حرفه او در بی‌بی‌سی در سال ۱۹۵۴ میلادی با اجرای برنامه «کاوش در باغ وحش» آغاز شد. با پخش «زندگی در زمین» در سال ۱۹۷۹، همزمان با ۵۲ سالگی دیوید آتنبورو نام او به نامی آشنا در هر خانه تبدیل شد.

آتنبورو پس از «زندگی در زمین»، ده‌ها مستند از جمله «سیاره آبی»، «سیاره یخ‌زده» و «سلسله‌ها» را اجرا کرد.

شاید یکی از به یاد ماندنی‌ترین لحظات در فیلمسازی تاریخ طبیعی لحظه‌ای باشد که دو گوریل کوهستانی جوان در رواندا با دیوید آتنبورو، گوینده، بازی می‌کنند و بعدا مادر مراقب گوریل‌ها به آنها می‌پیوندد. آتنبورو بی‌سروصدا تصور رایج را که طی دهه‌ها توسط فیلم‌هایی مانند کینگ کونگ تقویت شده بود مبنی بر اینکه این موجودات خجالتی و آرام تهدیدی خشونت‌آمیز برای انسان‌ها هستند، از بین می‌برد.

به نقل از نیچر، این کلیپ که در سال ۱۹۷۸ برای مجموعه تلویزیونی «زندگی روی زمین: یک تاریخ طبیعی» متعلق به شبکه بی‌بی‌سی فیلمبرداری شد، چیزی را نشان می‌دهد که در طول ۷۰ سال فعالیت حرفه‌ای‌اش به مشخصه آتنبورو تبدیل شده است: انتقال پدیده‌های جدید، شگفت‌انگیز و پیچیده با به تصویر کشیدن به جای حرف زدن.

آتنبورو در روز ۸ مه ۱۰۰ ساله شد و مجله نیچر تاثیر بی‌نظیر او را به عنوان یک رابط علمی که طبیعت را به میلیون‌ها نفر شناسانده است، در گزارشی مورد تجلیل قرار داد.

به سختی می‌توان تاثیر آتنبورو بر پخش علمی را نادیده گرفت. در دهه‌های اولیه تلویزیون، برنامه‌هایی که توسط متخصصان اجرا می‌شدند، معمولا شامل مردانی بودند که در مقابل دوربین سخنرانی می‌کردند و عکاسی و گرافیک نقش ثانویه داشتند. اتنبورو نیز متخصص بود و برخلاف معمول برای کسی که در آن زمان در بی‌بی‌سی بود، در دانشگاه کمبریج انگلستان در رشته علوم زمین‌شناسی و جانورشناسی تحصیل کرده بود، اما او رویکردی درگیرانه‌تر و جذاب‌تر را به ارمغان آورد و وارد این عرصه شد. فیلم‌های او سفری شخصی برای کشف هستند. مستند «زندگی روی زمین»، مجموعه‌ای ۱۳ قسمتی با قسمت‌های یک ساعته که در سال ۱۹۷۹ پخش شد، داستانی جامع از ریشه‌ها و تکامل حیات را روایت می‌کرد. ساخت آن سه سال طول کشید و دیوید آتنبورو و تیمش ۲.۱ میلیون کیلومتر به ۱۰۰ مکان در ۴۹ کشور سفر کردند و از ۶۵۰ گونه فیلمبرداری کردند. تخمین زده می‌شود که این مجموعه توسط ۵۰۰ میلیون نفر در سراسر جهان تماشا شده است که بیش از یک دهم جمعیت جهان در آن زمان بود.

بسیاری از صحنه‌های «زندگی روی زمین» پیش از این هرگز با دوربین ضبط نشده بودند و این مجموعه نه تنها جانوران بزرگ کاریزماتیک، بلکه شگفتی‌های حیات را در تمام مقیاس‌ها نیز مورد توجه قرار داد. یکی از خاطره‌انگیزترین بخش‌ها مربوط به قورباغه‌های داروین (Rhinoderma darwinii)، گونه‌ای کوچک که در جنگل‌های شیلی و آرژانتین یافت می‌شود، است. قورباغه‌های نر، تخم‌های بارور شده را در دهان خود جمع می‌کنند و قبل از رهاسازی چشمگیر بچه قورباغه‌های تازه رشد یافته، آنها را در دهان خود نگه می‌دارند.

آتنبورو «زندگی روی زمین» را با فیلم‌های جاه‌طلبانه‌تری در مورد موضوعاتی مانند پستانداران، پرندگان و زندگی در اعماق اقیانوس دنبال کرد و در ۲ مجموعه دیگر به اوج خود رسید: سیاره زمین و سیاره آبی.

در مقابل، فیلم‌های جدیدتر آتنبورو تمرکز خود را گسترش داده‌اند تا نه تنها گونه‌ها، بلکه اکوسیستم‌ها و تنوع زیستی به معنای کامل آن  را نیز در بر گیرند. آنها همچنین لحنی فوری‌تر در مورد تخریب محیط زیست اتخاذ کرده‌اند. به عنوان مثال، فیلم «اقیانوس با دیوید آتنبورو» در سال ۲۰۲۵ شامل فیلم‌های دلخراشی از ویرانی‌هایی است که بر اکوسیستم‌های کف اقیانوس توسط ماهیگیری ایجاد شده است.

ایسنا در گزارشی نوشت، پس از دهه‌ها اجتناب از قالب سخنرانی و ارائه نظر شخصی، اتنبورو به طور فزاینده‌ای به حمایت شخصی از محیط زیست روی آورده و در مورد خطرات تغییرات اقلیمی هشدار می‌دهد. او در سخنرانی خود در سال ۲۰۲۱ در نشست اقلیمی سازمان ملل متحد در گلاسکو، بریتانیا، خطاب به نمایندگان گفت: در طول زندگی‌ام شاهد یک زوال وحشتناک بوده‌ام. شما در طول زندگیتان، می‌توانید و باید شاهد یک بهبود شگفت‌انگیز باشید.

آتنبورو مسلما بیش از هر کس دیگری در این سیاره، آگاهی‌بخشی در مورد جهان طبیعی و ارتباطات بی‌شمار آن را که انسان‌ها به آن وابسته‌اند، افزایش داده است. همزمان با صدمین سالگرد تولد او، شایسته‌ترین میراث ۱۰۰ سال آینده برای بشریت، دستیابی به بهبودهای لازم خواهد بود.

گوگل همچنین در پایان افکت تصویری صفحه متعلق به دیوید اتنبورو می‌نویسد: ممنون؛ آقای دیوید. شاید ما نیز باید به پاس یک قرن روایت شگفتی‌های زمین و حیات بگوییم: ممنون آقای آتنبورو.