«یونابامبر» تریلر واقعی بدون شلیک یک گلوله‌ است/ تئودور از اول هیولا نبود

به گزارش فیلم‌نت‌نیوز، تئودور (تد) کچینسکی را بیشتر مردم دنیا با نام یونابامبر می‌شناسند؛ ریاضی‌دانی که نزدیک به ۲ دهه با فرستادن و کار گذاشتن بمب‌های دست‌ساز، آمریکا را در هراس فرو برد، سه نفر را کشت و ۲۳ نفر دیگر را زخمی کرد. پرونده‌ او سال‌ها بی‌نتیجه ماند و سرانجام در ۱۹۹۶ با کمک برادرش دیوید به پلیس، به دستگیری او انجامید.

سینمای جهان شخصیت یونابامبر را سوژه یک فیلم با همین نام قرار داده است. این فیلم را یانوس متز کارگردانی کرده ولی متز در فیلم جدیدش با نام «یونابامبر: نابغه بمب‌گذار» (Unabomber) به‌جای آنکه به روایت‌های معمول از این شخصیت بپردازد، سال‌های جوانی کچینسکی در هاروارد را زیر ذره‌بین برده است. تد در آن دوران در یک پژوهش و آزمایش روان‌شناختی بحث‌برانگیز شرکت کرد که با وارد کردن فشار روانی شدید بر شرکت‌کنندگان، بعدها به یکی از بخش‌های مهم و مناقشه‌برانگیز زندگی او تبدیل شد. متز این بخش از زندگی کچینسکی را در کنار روزهای پایانی تعقیب او در دهه ۱۹۹۰ روایت و ۲ خط زمانی را به‌تدریج به یکدیگر نزدیک می‌کند.

در مرکز این روایت، رابطه کچینسکی جوان با پروفسور هنری موری قرار دارد؛ رابطه‌ای که متز آن را از بسیاری جهات، یک داستان پدر و پسری می‌داند. راسل کرو در نقش موری و جیکوب ترمبلی در نقش کچینسکی جوان ظاهر شده‌اند و فیلم به جای تمرکز صرف بر بمب‌گذاری‌ها و تعقیب پلیسی، به سال‌هایی بازمی‌گردد که کچینسکی هنوز به یونابامبر تبدیل نشده بود.

یانوس متز کارگردان دانمارکی درباره این فیلم با دیسایدر گفت‌وگو کرده است که ترجمه آن را با هم می‌خوانیم.

* پیش از ساخت این فیلم، چقدر با پرونده یونابامبر آشنا بودید؟ چه‌چیزی در جریان تحقیقات برایتان تازگی داشت؟

– خب ماجرا کاملا آمریکایی است و من در دانمارک بزرگ شده‌ام. با این‌حال، وقتی نوجوان بودم ماجرای یونابامبر در اخبار دانمارک هم مطرح بود و داستان را از همان زمان به یاد دارم، اما چیزی که واقعا مرا به فیلمنامه جذب کرد، ماجراهای هاروارد بود و اینکه این داستان چطور در قالب روایتی با برش میان ۲ خط زمانی تعریف شده بود؛ یک خط مربوط به تعقیب کچینسکی در دهه ۹۰ زمانی که سرانجام او را پیدا می‌کنیم و خط دیگر مربوط به گذشته و دوران دانشجویی او.

مردم می‌دانند داستان چطور تمام می‌شود بنابراین ما در این فیلم با رفت‌وبرگشت میان زمان حال و گذشته، به آن نقطه پایانی نزدیک می‌شویم و در عین حال، چیزی را اضافه می‌کنیم که فکر می‌کنم بیشتر مردم از آن خبر ندارند. اینکه کچینسکی در سنین بسیار پایین، در هاروارد در آزمایش‌هایی درباره کنترل ذهن و شست‌وشوی مغزی، عملا نقش یک موش آزمایشگاهی داشته است.

* برای تحقیق درباره این ماجرا چه کردید؟ مستند یا کتاب خاصی بود که تماشا یا مطالعه کنید؟

– پیش از آنکه من وارد پروژه شوم، سم چلسون و نلسون گریوز نویسندگان فیلمنامه سال‌ها روی داستان کار کرده و تحقیقات بسیار مفصلی انجام داده بودند. طبیعتا خودم هم بعد از ورود، تا جایی که می‌توانستم مطالعه کردم و فیلم دیدم. مانیفست را خواندم، همه‌چیز را خواندم. وقتی کارگردان هستید، باید بر موضوع مسلط باشید تا بتوانید داستان را پیش ببرید. هر چیزی را که می‌توانستم درباره تد کچینسکی پیدا کنم، بررسی کردم.

* برادر تد، دیوید، نقش بسیار مهمی در دستگیری یونابامبر داشت. او در طول سال‌ها بارها به‌طور عمومی درباره برادرش صحبت کرده و کتاب‌هایی هم نوشته است. آیا شما و گروه سازنده با او درباره فیلم صحبت کردید؟ آیا او از ساخت فیلم خبر دارد؟

– دیوید آن‌قدر درباره این ماجرا صحبت کرده که فکر می‌کنم کاملا روشن است چه نظری دارد. ما همه این مطالب را بررسی کردیم. مستقیما و به‌صورت حضوری با دیوید صحبت نکردیم، اما فکر می‌کنم تمام تاملات و روایت‌های او درباره رابطه‌اش با تئودور، دوران کودکی‌شان و علت آنکه درنهایت تصمیم می‌گیرد‌ او را به پلیس معرفی کند، ثبت شده و در دسترس است و طبیعتا در جریان کار همه این‌ها را در نظر گرفتیم.

* جیکوب ترمبلی و راسل کرو تنش فوق‌العاده‌ای میان خودشان ایجاد می‌کنند که در صحنه مناظره پایانی به اوج می‌رسد. درباره انتخاب بازیگران و کار با این ۲ نفر برایمان بگویید.

– از نظر من، قلب داستان، رابطه میان تد جوان و پروفسور موری با بازی راسل کرو است. این رابطه از بسیاری جهات، یک داستان پدر و پسری است. تد کم‌کم هنری موری را به نوعی جایگزین پدر خودش می‌بیند. او به این رابطه جذب می‌شود، اما یک جایی متوجه می‌شود که همه‌چیز آن‌طور نبوده که تصور می‌کرده است.

من معمولا از همان اول که فیلمنامه را می‌خوانم، خیلی زود بازیگر هر نقش را در ذهنم تصور می‌کنم. راسل کرو یکی از اولین کسانی بود که برای نقش موری به ذهنم رسید. او به‌عنوان یک شخصیت و یک بازیگر، کاریزما و ابهت زیادی دارد. از نظر سنی هم مناسب بود. می‌تواند در عین جذابیت و فریبندگی، آن روی تاریک و اهریمنی را هم نشان دهد. این شخصیت نوعی دوگانگی جکیل و هاید دارد و این دقیقا همان چیزی بود که برای شخصیت موری لازم داشتیم.

ضمن اینکه به شکلی طبیعی با فضای هاروارد و دانشگاه‌های آیوی‌لیگ جور درمی‌آید؛ شاید چون او را از فیلم «ذهن زیبا» (A Beautiful Mind) می‌شناسیم. خوشبختانه خیلی سریع به پروژه واکنش مثبت نشان داد و به فیلمنامه علاقه‌مند شد.

جیکوب ترمبلی را هم از زمانی که بازیگر کودک فیلم «اتاق» (Room) بود می‌شناسم. خوشبختانه توانستم بخش‌هایی از فیلم جدیدش را پیش از اکران ببینم و واقعا رویم تاثیر گذاشت. بعد از ارسال فیلمنامه، با جیکوب ملاقات کردم و از درک و بینش بسیار پخته او نسبت به بازیگری و شخصیت تد کچینسکی شگفت‌زده شدم.

«یونابامبر: نابغه بمب‌گذار» را با دوبله اختصاصی در فیلم‌نت ببینید

به‌طور غریزی احساس کردم او همان کسی است که می‌خواهیم، چون تازگی و کنجکاوی خاصی داشت. لازم بود تد در ابتدای داستان، وقتی برای اولین بار او را می‌بینیم، چنین ویژگی‌هایی داشته باشد. می‌دیدم که جیکوب توانایی لازم را دارد تا واقعیت و اصالت تحول عاطفی این شخصیت را بکاود. بعد از همان ملاقات اول، تصمیمم را گرفتم و اصلا به بازیگر دیگری برای این نقش فکر نکردم.

* شِیلین وودلی هم نقش جوآن میلر، مامور اف‌بی‌آی را بازی می‌کند که در فیلم نقطه ورود مخاطب به داستان یونابامبر است. چه چیزی در انتخاب او برای این نقش برایتان مهم بود؟

– شخصیت جوآن در فیلم، برگرفته از یک کارآگاه واقعی به نام مولی فلین و از بسیاری جهات قلب داستان است. او یکی از مامورانی است که دنبال یونابامبر می‌گردد و برخلاف رویکرد صرفا پلیسی، روی مانیفست و ذهنیت خود یونابامبر تمرکز می‌کند. چه چیزی او را به اینجا رسانده؟ در ذهنش چه می‌گذرد؟ جوآن صرفا نمی‌خواهد او را پیدا کند؛ می‌خواهد او را بفهمد.

برای من مهم بود که این شخصیت، همدلی عمیقی داشته باشد. ما در واقع با استفاده از مانیفست، سعی می‌کنیم ذهنیت مردی را که مرتکب این اعمال هولناک شده بفهمیم و جوآن کسی است که این مسیر را برای ما باز می‌کند.

شِیلین برای این نقش فوق‌العاده بود، چون خودش هم نگاهی بسیار انسانی و همدلانه‌ دارد. در همان اولین ملاقات وقتی درباره فیلمنامه صحبت می‌کردیم، گفت: «صرفا می‌خواهم مطمئن شوم که یک قلب انسانی واقعی داستان را به حرکت درمی‌آورد.». از همان لحظه احساس کردم در یک مسیر هستیم.

* چطور در تدوین سکانس پایانی، بدون استفاده از صحنه‌های اکشن، تعلیق را تا لحظه دستگیری یونابامبر حفظ کردید؟

– خوشبختانه تریلر خوبی از آب در آمده است، بدون اینکه حتی گلوله‌ای شلیک شود؛ البته اینجا یک اسپویلر کوچک داریم! داستان در ۲ خط زمانی روایت می‌شود: یک خط مربوط به سال‌های هاروارد در اواخر دهه ۵۰ و اوایل دهه ۶۰ است و خط دیگر مربوط به دستگیری یونابامبر در اواسط دهه ۹۰ میلادی. این ۲ خط زمانی باید در نهایت هم‌زمان به پایان برسند.

تیزر فیلم «یونابامبر»

هدف‌مان این بود که آن لحظه را تا حد امکان پرتنش کنیم؛ اینکه ساختار برش میان ۲ خط زمانی را درست پیدا کنیم، چون فیلمنامه در ابتدا به این شکل نوشته نشده بود. به دلایلی، تقریبا همه فیلم‌های من ۲ خط زمانی دارند. نمی‌دانم آیا خودم شخصا به این شیوه جذب می‌شوم یا نه، اما در این زمینه تجربه خوبی پیدا کرده‌ام که چطور می‌توان این ۲ خط زمانی را طوری کنار هم قرار داد که روی یکدیگر تاثیر بگذارند و از تنش یکی برای تقویت دیگری استفاده کنم.

کلید کار، برش میان ۲ خط زمانی بود و تلاش کردیم این کار را به موثرترین و هیجان‌انگیزترین شکل ممکن انجام دهیم. در واقع تمام تلاش ما برای ساختن و به تصویر کشیدن پایان فیلم به همین دلیل بود.

* وقتی درباره دیوید کچینسکی تحقیق می‌کردم، دیدم که او برادرش را به اف‌بی‌آی معرفی کرد، به این شرط که مجازات اعدام برای او درخواست نشود، اما اف‌بی‌آی بعدا زیر این توافق زد و همین موضوع باعث شد دیوید به یکی از فعالان مبارزه با مجازات اعدام تبدیل شود. چرا این بخش از داستان در فیلم نیامده است؟

– جزییات و ظرافت‌های جالب بسیار زیادی در این داستان وجود داشت و ما برای ساختن این فیلم، ناچار بودیم روی خط بسیار باریکی حرکت کنیم. داستان رابطه ۲ برادر یعنی دیوید و تد بی‌نهایت جذاب، تراژیک و دردناک است، اما موضوع اصلی فیلم ما نبود.

این فیلم درباره ماموری است که تد را دستگیر کرد و نیز درباره رابطه تد کچینسکی و هنری موری. وقتی فیلمی را با چنین تمرکزی می‌سازید، مجبورید داستانک‌های اضافی را حذف کنید تا داستانی که روایت می‌کنید، به موثرترین شکل ممکن پیش برود. بهای این انتخاب‌ها، کنار گذاشتن برخی از رخدادهای بسیار جالب است که در زندگی واقعی تد کچینسکی اتفاق افتاده‌اند.

* تجربه شما در ساخت مستند چه تاثیری بر رویکردتان به شخصیتی مثل تد کچینسکی داشت؟

– مستندسازی باعث می‌شود تلاش برای یادگیری از داستان واقعی، در ذهن و شیوه فیلمسازی شما نهادینه شود. حقیقت و واقعیت همیشه به شکلی بنیادی و بی‌پایان جذاب و جالبند. رویدادهای واقعی، خط داستانی مصنوعی ندارند و اگر به‌اندازه کافی دقیق و عمیق نگاه کنید، همان‌جا پاسخ‌های واقعی را پیدا می‌کنید. این موضوع روی فیلمسازی من تاثیر می‌گذارد. وقتی درباره چیزی تردید دارم، به واقعیت برمی‌گردم و دوباره آن را بررسی می‌کنم.

* در صحنه‌های مربوط به کچینسکی جوان، چه تصویری از او می‌خواستید به تماشاگر منتقل کنید؟ آیا مهم بود که او یک آدم عادی به نظر برسد؟

– بله، خیلی مهم بود. برای ما مهم بود که تد کچینسکی ۱۶ ساله صرفا مثل یک آدم عجیب‌وغریب که گوشه‌ای نشسته است به نظر نرسد. او مغرور و باهوش بود و از بسیاری جهات می‌توانست سرنوشت دیگری پیدا کند. آن آزمایش‌ها اساسا طوری طراحی شده بود که آدم را از درون متلاشی کند.

وقتی درباره او حرف می‌زنیم، باید به این هم توجه کنیم که او باورهای خاصی داشت و ماموریتی برای خودش قائل بود و می‌خواست این باورها را به دنیا ثابت کند و به خاطرش به رسمیت شناخته شود. ما می‌خواستیم این بخش از شخصیت او را هم ببینیم. تئودور در آن سن یک انسان واقعی با احساسات واقعی بود، نه صرفا تصویری از هیولایی که بعدها به یونابامبر تبدیل شد.

جهانگیر شاه‌ولد