«ستاره‌های سگی» غریزه بقا را برابر انسانیت قرار می‌دهد

به گزارش فیلم‌نت نیوز، فیلم سینمایی «ستاره‌های سگی» (Star Dogs) به نویسندگی مارک ال. اسمیت و کارگردانی ریدلی اسکات، اقتباسی از رمانی به همین نام نوشته پیتر هلر است. این اثر که در ژانر اکشن، تریلر و علمی‌تخیلی ساخته شده است، مارگارت کوالی، جاش برولین، جیکوب الوردی و گای پیرس را در گروه بازیگران اصلی خود دارد.

فیلم در ۲۶ آگوست ۲۰۲۶ در سینماهای آمریکا و بریتانیا اکران شد و با وجود بودجه تخمینی ۱۰۰ میلیون دلاری، تنها به فروش ۳۹ میلیون دلاری در گیشه دست یافت. منتقدان نیز آن را اثری متوسط ارزیابی کردند. این فیلم هم‌اکنون با دوبله اختصاصی در پلتفرم فیلم‌نت در حال پخش است.

«ستاره‌های سگی» در فیلم‌نت

در خلاصه داستان فیلم آمده است: «ویروسی مرگبار بیشتر مردم جهان را از بین برده است و هیگ، خلبانی که همسرش را از دست داده، همراه سگش و تفنگداری لجباز در آشیانه‌ای در کلرادو پناه گرفته است. بازماندگان در بیرون با تهدید غارتگرانی به نام «دروگرها» روبه‌رو هستند. تا اینکه هیگ هنگام پرواز، پیامی مرموز از رادیو می‌شنود و برای یافتن فرستنده آن راهی می‌شود.»

دوگانه اعتماد و بی‌اعتمادی به هم‌نوعان در «ستاره‌های سگی»

سکانس‌های افتتاحیه «ستاره‌های سگی»، با نمایش هیگ در شهر دنور، در حالی که سگ و تفنگش را به همراه دارد، می‌تواند برای مخاطبان سینما تداعی‌کننده سکانس‌های آغازین فیلم «من افسانه‌ام» ساخته فرانسیس لارنس و با بازی ویل اسمیت در سال ۲۰۰۷ باشد؛ فیلمی که در نیویورکی پساآخرالزمانی روایت می‌شود. این شهری است که بیشتر جمعیت آن از بین رفته‌اند و شخصیت رابرت نویل، با بازی ویل اسمیت، همراه سگش سم و سوار بر یک فورد موستانگ قرمز، در سطح شهر پرسه می‌زند و با شکار گوزن، مایحتاج غذایی خود را تامین می‌کند.

در «ستاره‌های سگی»، هیگ با بازی جیکوب الوردی، مکانیک و خلبان هواپیماهای سبک تک‌موتوره سسنا اسکای‌واگن است؛ هواپیمایی با قابلیت حمل ۶ سرنشین که او همراه سگش، جاسپر، از آشیانه‌ای متروکه در حومه دنور در ایالت کلرادو با آن به شهر خالی از سکنه بازمی‌گردد. هیگ آذوقه خود را از محصولات فاسدنشده باقی‌مانده در سوپرمارکت‌ها و سوخت موردنیازش را از مخازن تخلیه‌نشده پمپ‌بنزین‌ها تامین می‌کند.

در «من افسانه‌ام»، رابرت نویل به مبارزه با مبتلایان جهش‌یافته موسوم به «شب‌زی‌ها» (Darkseekers) و تلاش برای یافتن درمان بیماری می‌پردازد. نبرد او برای بقا، تقابل با انسان‌هایی است که دیگر از گونه انسانی خارج شده‌اند؛ وضعیتی مشابه آنچه در مجموعه سینمایی «۲۸ روز بعد» با پدیدآورندگی دنی بویل، الکس گارلند و اندرو مک‌دانلد شاهد هستیم، اما در «ستاره‌های سگی»، این مواجهه با انسان‌هایی صورت می‌گیرد که از ویروس در امان مانده‌اند و مساله اصلی، دوگانه اعتماد و بی‌اعتمادی به آن‌هاست؛ چراکه از یک سو امکان شیوع بیماری وجود دارد و از سوی دیگر، ممکن است بازماندگان برای تصرف قلمرو دیگران تلاش کنند.

در ادامه، غریزه بقا پنج دسته‌بندی متفاوت را در میان انسان‌های نجات‌یافته ایجاد می‌کند. دسته نخست، افرادی مانند هیگ هستند که تنها در مواقع ضروری دست به کشتن دیگران می‌زنند. در مقابل، بنگلی قرار دارد که هر فردی را که قصد ورود به قلمرو او را داشته باشد، فارغ از احتمال شیوع بیماری یا انگیزه تصرف قلمرو، به رگبار می‌بندد. از نظر او، همه انسان‌ها به‌جز خودش و هیگ، موجوداتی مادون انسان و در حد «سوسک» محسوب می‌شوند.

در این میان، شخصیت پاپز نیز قرار دارد که اگرچه نسبت به غریبه‌ها بدبین است، از خشونت بی‌مورد پرهیز می‌کند و می‌توان او را شخصیتی میان ۲ طیف فکری هیگ و بنگلی دانست. ۲ گروه دیگر نیز وجود دارند که به‌صورت قبیله‌ای زندگی می‌کنند. یکی از آن‌ها به دوران بدویت بازگشته است و گریم‌های سفیدرنگ صورت اعضای آن و روحیه مبارزه‌جویانه‌شان می‌تواند برای سینمادوستان یادآور «پسران جنگی» (War Boys) در فیلم «مکس دیوانه: جاده خشم» ساخته جرج میلر باشد.

در سوی دیگر، در شهر گرند جانکشن در ایالت کلرادو، گروهی از بازماندگان یک فرودگاه را به محل استقرار خود تبدیل کرده‌اند. آن‌ها افرادی را که برای دریافت کمک به سراغشان می‌آیند، غربال می‌کنند و کسانی را که به نظرشان سودمندی لازم را ندارند، به‌عنوان غذا مورد استفاده قرار می‌دهند و به آدم‌خواری روی آورده‌اند. در نتیجه، زیر ظاهری متمدنانه، همچنان تمایلات بدوی و خشونت‌آمیز وجود دارد.

این گروه از انسان‌ها برای مخاطبان ژانر وحشت می‌تواند یادآور تشکیلات مخفی «باشگاه شکار نخبگان» (Elite Hunting Club) در مجموعه سینمایی «مسافرخانه» به پدیدآورندگی الی راث باشد؛ گروهی که افراد ربوده‌شده را در اختیار ثروتمندان قرار می‌داد تا آن‌ها را شکنجه کنند و به قتل برسانند. در اینجا نیز با همان دسیسه‌چینی‌ها و میل به خشونت سادیستی علیه دیگران مواجه هستیم.

این پنج گروه و شیوه‌های متفاوتی که برای بقا در پیش می‌گیرند، به روایت «ستاره‌های سگی» عمق می‌بخشند. اگر احساس گناه بازماندگان و شیوه مواجهه انسان‌های گوناگون با فقدان عزیزانشان را نیز به این خط داستانی اضافه کنیم، با روایتی به‌غایت انسانی مواجه می‌شویم. افزون بر این، در «ستاره‌های سگی» تقابل انسان با انسان، شکل‌دهنده تمام روابط و مناسبات انسانی است؛ تقابلی که نشان می‌دهد فروپاشی تمدن، چگونه می‌تواند بر روابط انسانی و تمایل افراد به خشونت برای بقا در جهانی پساآخرالزمانی تاثیر بگذارد.

سیر تحول باورپذیر شخصیت‌های هیگ و بنگلی

منحنی تحول شخصیت‌ها در مورد هیگ و بنگلی سیر جالبی را طی می‌کند. هیگ که در مواجهه با دیگران عطوفت بیشتری از خود نشان می‌دهد، در پایان درمی‌یابد که اعتماد بی‌جا می‌تواند خطرناک باشد و برای یافتن دنیایی بهتر نباید بی‌محابا خطر کرد. در مقابل، بنگلی که هیچ‌کس را به‌جز خودش و هیگ در زمره انسان‌ها به شمار نمی‌آورد، پس از تجربه‌ای نزدیک به مرگ در مواجهه با «دروگرها» (Reapers) و آشنایی با سیما و پاپز، بار دیگر با جنبه انسانی وجود خود آشتی می‌کند. در نهایت، تماشاگران شاهد پیوند او با جامعه منونایت‌های ساکن کوهستان هستند.

در شکل‌گیری این سیر تحول، شخصیت‌های مکملی مانند سیما و پاپز نیز نقش موثری ایفا می‌کنند. همچنین، نباید جایگاه جاسپر، سگ هیگ، را در پیشبرد خط داستانی نادیده گرفت؛ شخصیتی که حتی پس از مرگش، تاثیر حضور او در تمام طول فیلم قابل مشاهده است.

از سوی دیگر، رابطه هیگ و بنگلی و اختلاف‌نظرهای آن‌ها درباره موضوعات مختلف در «ستاره‌های سگی» می‌تواند نقبی به فیلم سینمایی «در بروژ» ساخته مارتین مک‌دونا با بازی کالین فارل و برندن گلیسون بزند؛ اثری که شخصیت‌پردازی و رابطه پیچیده دو آدمکش آن مورد تحسین اهالی سینما قرار گرفته است.

تمام نکات گفته‌شده بر این موضوع صحه می‌گذارند که فیلمنامه «ستاره‌های سگی» نوشته مارک ال. اسمیت، با خلق شخصیت‌هایی باورپذیر، طراحی سیر تحولی قانع‌کننده و پرهیز از قضاوت واکنش‌های متفاوت شخصیت‌ها در مواجهه با موقعیتی یکسان و چالش‌برانگیز، در مرز میان مرگ و زندگی، عملکرد درخشانی دارد.

این رویکرد فیلمنامه در پرهیز از قضاوت واکنش‌های متفاوت شخصیت‌ها به یک موقعیت یکسان و چالش‌برانگیز، با فیلمبرداری اریک مسراشمیت و تدوین سم رستیوو و کلر سیمپسون روی پرده جان می‌گیرد به‌ویژه در مناظره‌های میان هیگ و بنگلی درباره نحوه مواجهه با دیگران در جهان پساآخرالزمانی، دوربین اغلب از زاویه دید هم‌سطح چشم استفاده می‌کند. در حوزه تدوین نیز فیلم بیش از اندازه بر اشتباه‌های شخصیت‌ها در مواجهه با چالش‌های روزمره تمرکز نمی‌کند تا در دام شعارزدگی بیفتد. در عین حال، تدوین با بهره‌گیری از برش‌های تند و سریع، ریتم یک اثر اکشن را حفظ می‌کند و اشتباه‌های شخصیت‌ها در موقعیت‌های دشوار را متناسب با شرایط آن‌ها به تصویر می‌کشد. این رویکرد را می‌توان برخاسته از نگاه انسانی سازندگان «ستاره‌های سگی» به بشریت دانست.

نمایش حس استیصال و شکنندگی انسان در موقعیتی پساآخرالزمانی

مهم‌ترین ویژگی‌ای که مارگارت کوالی، جاش برولین، جیکوب الوردی و گای پیرس در قالب شخصیت‌های خود به نمایش می‌گذارند، حس استیصال و شکنندگی انسان در موقعیتی پساآخرالزمانی است؛ زمانی که افراد با چالش‌هایی فراتر از توانایی‌های خود روبه‌رو می‌شوند و در عین حال، برای ادامه زندگی ناچارند قوی بمانند. همین ویژگی باعث می‌شود شخصیت‌ها بتوانند همذات‌پنداری مخاطبان را برانگیزند.

این مساله به‌ویژه در تقلاهای شخصیت‌ها برای زنده ماندن نمود پیدا می‌کند؛ چراکه هر تلاش برای بقا ممکن است با کشتن دیگری همراه باشد. برای پاپز، هیگ و سیما، دست زدن به چنین خشونتی با استیصال همراه است؛ زیرا در غیر این صورت، جان خودشان به خطر می‌افتد. این ناچاری در کشتن دیگری، به‌تدریج به شکنندگی روانی منجر می‌شود؛ چراکه با هر بار ارتکاب قتل، بخشی از انسانیت آن‌ها فرو می‌ریزد.

اگر چنین روندی سالیان متمادی ادامه پیدا کند، ممکن است به شکل‌گیری شخصیتی مانند بنگلی بینجامد؛ فردی که با خونسردی آدم می‌کشد. شکل‌گیری چنین شخصیتی با رگه‌هایی از جامعه‌ستیزی را می‌توان نتیجه زیست مداوم او در مرز باریک میان مرگ و زندگی دانست؛ تجربه‌ای که با سابقه حضور او در نیروی تفنگداران دریایی ایالات متحده آمریکا نیز پیوند می‌خورد.

ریدلی اسکات، کارگردان ۸۸ ساله بریتانیایی که با ساخت آثار مشهوری همچون «بیگانه»، «بلید رانر»، «تلما و لوییز»، «گلادیاتور»، «سقوط شاهین سیاه» و «مریخی» شناخته می‌شود، با ساخت «گلادیاتور ۲» نتوانست انتظارات را برآورده کند، اما حالا با «ستاره‌های سگی» بار دیگر به روزهای اوج خود بازگشته است تا نشان دهد همچنان دود از کنده بلند می‌شود.

فرزاد جمشیددانایی