سریال «یل»؛ قدرت‌نمایی با قصه و شخصیت‌پردازی

به گزارش فیلم نت نیوز، «یَل» جدیدترین ساخته برادران محمودی که در پلتفرم فیلم نت منتشر شده است، تا اینجا یکی از بی‌نقص‌ترین کارهای کارنامه آنهاست و گرچه زمینه‌سازی روایت در دهه‌های گذشته علی‌الخصوص در لوکیشن روستا، اساسا دشواری‌های خاص خود را دارد، اما درهم‌تنیدگی این زمینه با لایه‌های روایت و فضاسازی‌هایی که از این مسیر نصیب کار می‌شود، برگ برنده‌ای است که «یل» را به یکی از تماشایی‌ترین سریال‌های این روزها تبدیل کرده است.

سریال یل را در فیلم نت ببنید

از داستان شروع می‌کنیم که آمیزش خوبی با پیرنگ‌های روایی از جنس درام خانوادگی و احتمالا عاشقانه پیدا کرده است و مسیر درستی برای خلق عطف‌هایش دارد. در این مسیر، تکانه (ماجرای ملتهب مربوط به دختر) از نخستین قسمت سریال به مخاطب تزریق می‌شود و برخلاف انتظار، رمزگشایی در قسمت دوم صورت می‌گیرد. درحالی‌ که این انتظار وجود داشت که این قضیه به‌مانند آثاری چون «پوست شیر» و «ناتوردشت»، در فصل فینال رخ دهد، اما اینجا در «یل»، رمزگشایی در قسمت دوم رخ داد و به محلی برای انشعابات پرتعلیق روایی تبدیل شد.

در چنین مسیر پرتعلیقی، ابتکار عمل روایت در عمق بخشیدن به روایت‌های موازی است که به‌نوعی به یکدیگر متصل هستند؛ روایت‌هایی که با پرداخت‌های عمقی، علاوه بر تعلیق‌بخشی، کاراکترهای بیشتری را دخیل در قصه کرده است و علاوه بر آسیب‌شناسی سیستم اجتماعی و فرهنگی آن سالیان، ساماندهی خوبی به حجم پرواربندی داستان می‌دهند. در واقع «یل» مصداق بارز داستانی است که پروار شدنش ورای شوآف‌ها و پیچیدگی‌های کذایی، به دلیل عطف‌های متعدد داستانی است که قصه ایجاب می‌کند و درهای جدیدی را در مسیر گره‌افکنی، تعلیق‌آفرینی و فهم مخاطب می‌گشاید.

در کنار تمام این امتیازها، داستان از منظری اخلاقی روایت می‌شود و فصل تمیز قطب‌های خیر و شر داستانی بر مبنای عملکرد اخلاقی آنها سنجیده می‌شود. این رویکرد فارغ از آن‌که مخاطب را به یک آسیب‌شناسی کلی از مقولات اجتماعی و فرهنگی‌ آن سالیان می‌رساند، آشکارا به گفتمانی اخلاقی تبدیل می‌شود که شخصیت‌ها را روبه‌روی یکدیگر قرار داده است و آزمون خود را بر همین‌ مبنا تعریف می‌کند.

مجموعه تمام این سیاست‌ها، پاشنه آشیلی که در سریال‌هایی از این دست وجود دارد را در «یل» برای مخاطبش ‌باورپذیر می‌کند. ایرادی که همواره بر این دست سریال‌های معمایی سوار است آن‌که مابه‌ازاهای بیرونی چنین شخصیت‌هایی برای مخاطبان باورپذیر نیستند و عمدتا از پرداخت‌های مفرط دراماتیک بهره‌مند می‌شوند، حال آن‌که «یل» تلاش کرده است تا در سایه یک سیاست‌گذاری درست،‌ به یک باور همه‌فهم در فهم شخصیت‌ها و داستان‌هایش نزد مخاطب برسد.

بازی‌ها درخور توجه هستند‌ به طور مثال نقش نوید محمدزاده به‌شدت بر شیمی او نشسته است و صلابت خوبی دارد. کمتر به یاد داریم حسین یاری چنین نقش پراحساسی را بازی کرده باشد. تا اینجا شاهد متفاوت‌ترین نقش‌آفرینی بابک حمیدیان در کارنامه‌اش هستیم و میلاد کی‌مرام که آشکارا از نقش‌های آشنایش فاصله گرفته و در این سریال به یک قامت جدید رسیده است.

فارغ از تمامی این موارد، سریال اما به لحاظ قاب‌بندی دقیق و پالت رنگی مناسب با فضای تاریخی روستا و ترکیب‌ آن و توجهی که به کنتراست نور در سکانس‌های مختلف دارد، به یک فهم درست و همخوان با داستان رسیده است. همچنین بی‌انصافی است اگر در فهرست کردن نقاط قوت این سریال، از موسیقی، فیلمبرداری و تدوین یاد نکنیم.

«یل» تا اینجا، فراتر از انتظار ظاهر شده و جلوتر از گمان‌های مخاطبش قدم برداشته است. با توجه به چیدمان کاراکترها و طرح مساله‌هایی که برای هر یک شده است، احتمال اینکه داستان در کنار فاز معمایی، وارد گونه‌های دیگر روایی شود نیز بسیار محتمل به نظر می‌رسد؛ جایی که سریال ثابت خواهد کرد تا چه اندازه مستحق این میزان تعاریف باقی خواهد ماند.

مجتبی اردشیری